Arangkada for April 14, 2007

PAUGAT NI GWEN

Nakabantay ba mo sa dakong kausaban ni Gobernador Gwen Garcia? Ang naandan niyang kasabaan kalit lang nga napawong.

Sa iyang pagpangunay pagduma sa paghingpit sa Cebu International Convention Center (CICC), atubangan sa lapad nga pagduda nga di ni mahuman alang sa niaging 12 ^th Asean Summit, iya ang tanang yawyaw; gawas nga iyang gibinaboy og kasaba ang mga sakop sa media nga nanaway sa CICC pinaagi sa pagpasangil nila nga mga "anti-Cebu," ang makaluluoyng mga trabahante wa sab pasayloa sa kala' sa iyang dila, maoy hinungdan nga puwerte niyang pagawa tungod sa binuntagay nga paggahot ug pagpanginsulto ginamit ang megaphone.

Apan human nabisto ang makalilisang nga overpricing sa decorative ug street lamps, si Garcia wa nay ek. Kon di nang kalikay sa mga pangutana sa mga sakop sa media, modayon siya og dangop sa mga pamahayag nga wa didto, wa dinhi. Wa pa gyod siyang kaluwat og bisan usa na lang ka sulti nga nagsaway, bisan wa na lang unta apili sa iyang naandang makapaulbo-sa-kaspa nga sapot, sa usa sa labing nangalisbong kahiwian sa atong panahon.

-o0o-

Daghang nagduda nga ang kalit nga pagtu'n ni Garcia sa iyang dila di lang tungod sa kalambigitan sa iyang labing pinanga nga alyado sa politika, si kanhi Mandaue City Mayor Teddy Ouano. Kay kon matinud-anon pa sa pagtabang ni Ouano, gigamit unta ni Garcia ang iyang politikanhong puhonan aron pagkumbinser sa Malakanyang paglangay lang una sa preventive suspension ni Ouano. Nganong human niya gakus-gakosa si Ouano sa ilang paghudyaka atubangan sa CICC, si Garcia niisip na mang Ouano nga morang sanglahon nga iyang gipalay-an pag-ayo?

Nagsugod na bang paningkamot ni Garcia pagluwas sa iyang kaugalingon? May sukaranan ang iyang kahadlok nga kon di siya magmatngon mahimong ang kasibaw sa awhag sa mga Sugbuanon sa pagsusi giunsa paggasto ang gibanabanang P2 bilyones nga gipabaha dinhi sa Sugbo sa niaging summit mosangko sa iyang tugkaran sa Kapitolyo.

-o0o-

Mahimong natambagan lang si Garcia nga ang padayong pagbuka sa iyang baba, nga nakapabalitok na sa pipila niya ka sinaligang mga alyado sa politiko, makapadali lang sa pagduhig niya sa eskandalo sa summit. Apan di siyang kapaabot nga hangtod sa hangtod nga maghinamhinam ang mga Sugbuanon pagpaabot kanus-a tinud-an ang saad paghatag og kuwentada sa iyang kaugalingong dagkong gasto sa niaging summit.

Ang Sugbuanong mga magbubuhis nga nakakaplag pagbalik sa kagamhanan sa ilang tingog human nasuspenso ang mga opisyal nga gilambigit sa eskandalo sa deco lamps di na sama kamapailubon sa paghuwat sa kuwentada giunsa paggasto ni Garcia ang P515 milyones sa ilang buhis alang sa CICC. Magpaabot na lang ta og pipila ka adlaw una mangisog ang mga Sugbuanon aron pagpugos ni Garcia paghatag og katin-awan unsay gidangatan sa kuwarta nga di iya. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for April 13, 2007

DUTLAN PA KAHA?

Si Fr. Carmelo Diola sa Dilaab Movement nipahibawo sa paglusad sa mosunod nga mga adlaw sa kampanya pagpakauwaw sa tanang nahilambigit sa overpricing sa decorative lamps sa niaging 12th Asean Summit. Gawas sa lokal ug nasudnong mga opisyal nga gipasanginlang nakabolsa sa lapad nga kinawatay, pakauwawan sab ang mga magbubuhis kansang pagpabaya maoy nakapasayon sa kahiwian.

Sugdan ang kampanya pinaagi sa advocacy masses sa nagkalainlaing mga parokya kanus-a maghiusa ang mga pari ug mga parokyano pagsaway sa kahiwian sa niaging summit ug sa uban pang anomalusong mga transaksiyon sa kagamhanan. Mosangpot ni sa mas dagko pang kalihokan nga dominahan sa mga pangaliya nga itumong pagpukaw ug pagbanhaw sa pagpakabana sa katilingban batok sa bisan unsang matang sa kahiwian.

-o0o-

Dinasig sa pelikulang "Inconvenient Truth" ni kanhi US Vice Pres. Al Gore, si Diola nipakisama sa pag-ulbo sa tumang kasuko sa Sugbuanong mga magbubuhis human nabutyag ang grabeng overpricing sa decorative lamps ngadto sa mga baki nga niulpot pag-ayo kay nalabay ngadto sa nagbukal nga kawa. Mahimong mapaslot sila sa eskandalo apan sa kapulihay makalingkawas gikan sa mas dakong kadaot ug hinaot nga, labaw sa tanan, maleksiyon na aron makalikay sa umaabot nga susamang katalagman.

Apan nipasidaan si Diola sa mas dakong trahedya. Nga susama sa nahiagoman sa baki nga gituslob sa kawa nga bugnaw pang tubig apan sama sa kawa sa ibabaw gisugnoran sab sa ilawom. Inay mokisikisi, ang baki mahinangpon nga magpauraray sa inanay nga pagkainit sa tubig. Ug mahimong maluto na sa di pang kamatngon sa
kapintas sa sulad nga iyang nahimutangan.

Nahadlok siya nga mao ni ang nahitabo sa kinabag-an sa katawhan nga nangiyugpos lang kay nalingla sa mga pagarpar pagtabon sa mga anomaliya nga, lahi sa 12^th Asean Summit Scandal, mao nay naandan sa nangaging katuigan.

-o0o-

Nanghinaot si Diola nga duna pa silay igong panahon sa pagkumbinser sa mga botante sa pagsalikway sa mga kandidato nga nahilambigit ug klarong niburot sa nangalisbong mga kahiwian.

Human sa pagkonsulta sa mga eksperto, ipakatap nila ang labing yanong mga giya sa paghimo sa lifestyle check, o pagsusi sa kamakiangayon sa katigayonan nga natumpi sa mga politiko.

-o0o-

Usa sa natandog sa overpricing sa deco lamps ug niulbo sa pagpakahilom sa mga politico atubangan sa anomaliya, nga napugos gyod gani pagbalik sa politika, mao si kanhi gobernador Vicente "Tingting" dela Serna. Ang nakapait kay gawas ni Cebu City Mayor Tomas Osmena, nagpabiling tak-om, wa gyod mangahas pagsaway sa mga responsable sa eskandalo.

Di kay kana ra, Hangtod karon, upat ka buwan na human sa summit, silang Gobernador Gwen Garcia ug mga kanhi mayor Teddy Ouano ug Arturo Radaza padayong nagpaugat pagdumili paghatag og kuwentada sa dagko uyamot nilang gasto sa kalihokan. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for April 12, 2007

DUWA SA YAWA?

Kon makigsulti ka sa mabuot nga mga lungsoranon, kinsa way gihimong daotan, wa kaapil pagtulis sa atong panudlanan ni pagpanamastamas sa atong kadungganan, ug kansang tinguha mao lang gyod ang kaayuhan sa nasud, ang ilang mga pamahayag makahatag nimo og abunda nga masulub-ong mga tilimad-on sa kalawom na gyod diay sa atong nahagsaan:

· Kay dako man ang kahigayonan nga wa nay kandidatong mahibilin kon hingpit ug matinud-anong ipatuman ang tanang lagda sa ligdong ug makiangayong piniliay, lingiw-lingiwan na lang nato ang ilang kalapasan, o usbon na lang gyong mga lagda;

· Di ta angayng mangita og mga anghel sa mga nanagan sa nagkalainlaing katungdanan kay kuyaw kon wa kay bisan usa ka ngan nga ikasuwat sa balota unya sa Mayo 14; ug

· Tungod sa kahugaw sa politika, ang tanang nangapil duna gyoy nahimong mga kahiwian busa ang atong pilion mao na lang kadtong di pa kaayo tag-as og sungay.

-o0o-

Mahimong nangapaso lang sila sa nangaging mga piniliay. Apan wa pa hingpit motahan sa gipangindahay nilang kausaban human sa sunod nga piniliay. Igo lang gipaubos ang ilang panglantaw. Kay di man gyod kaha mabanhaw ang paraiso dinhi sa yuta, mosugot na lang sila og impiyerno, basta nga di lang kaayo init, timawa ug madaugdaugon.

Inay hingpit nang mosalikway sa piniliay nga sa makadaghang higayon nihikaw sa ilang gitinguha nga mas maayong ugma, padayon silang namasin nga human sa sunod nga piniliay, bisan dominahan lang gihapon sa mga botanteng gutom, burong ug namahala na lang, ang mga makadaog ug makalingkod sa katungdanan di na sama kapating, katig-a, kakurakot ug kamapahimuslanon.

Wa na sila maglaom og milagro, bisan nagpabilin nang dakong bahin sa ilang tim-os nga mga pangaliya. Ang ila na lang gipanghinaot mao nga di na lang hutdon pagkumkom ang katigayonan sa nasud ug madugangan bisan dyutay na lang ang mga mumho nga mamisik ngadto sa kinabag-an nga, human sa way kinutobang mga pasalig ug pangangkon sa kalamboan, padayong gipanggutom.

-o0o-

Apan di tinuod nga ang politika duwa sa yawa. Mahitabo lang ni kon ang mabuot nga katawhan di magpakabana. Di tinuod nga ang mga nagpapili pulos sungayan ug ikogan. Dunay nanagan nga kasaligan apan wa nato hatagi og higayon kay nahiloan nang atong panghunahuna nga, kay wa man silay kuwarta ni kahigal sa pagpanikas, wa silay kahigayonan sa pagdaog.

Di hinuon ta hingpit nga matulisok. Gilumsan ta sa bombardiyo sa pamakak nga ang kamaayong tawo di garantiya sa maayong pangagamhanan ug nga mas kasaligan ang mga maru, nga mat-an pa sa pinya, kay mas isog silang mobarug alang nato. Bahala na kon ang samang kamaru mao say gigamit paglimas sa atong panudlanan.

Ang maayong balita: Di pa uwahi ang tanan. [30] leo_lastimosa@abs-cbn

Arangkada for April 12, 2007

DUWA SA YAWA

Kon makigsulti ka sa mabuot nga mga lungsoranon, kinsa way gihimong daotan, wa kaapil pagtulis sa atong panudlanan ni pagpanamastamas sa atong kadungganan, ug kansang tinguha mao lang gyod ang kaayuhan sa nasud, ang ilang mga pamahayag makahatag nimo og abunda nga masulub-ong mga tilimad-on sa kalawom na gyod diay sa atong nahagsaan:

· Kay dako man ang kahigayonan nga wa nay kandidatong mahibilin kon hingpit ug matinud-anong ipatuman ang tanang lagda sa ligdong ug makiangayong piniliay, lingiw-lingiwan na lang nato ang ilang kalapasan, o usbon na lang gyong mga lagda;

· Di ta angayng mangita og mga anghel sa mga nanagan sa nagkalainlaing katungdanan kay kuyaw kon wa kay bisan usa ka ngan nga ikasuwat sa balota unya sa Mayo 14; ug

· Tungod sa kahugaw sa politika, ang tanang nangapil duna gyoy nahimong mga kahiwian busa ang atong pilion mao na lang kadtong di pa kaayo tag-as og sungay.

-o0o-

Mahimong nangapaso lang sila sa nangaging mga piniliay. Apan wa pa hingpit motahan sa gipangindahay nilang kausaban human sa sunod nga piniliay. Igo lang gipaubos ang ilang panglantaw. Kay di man gyod kaha mabanhaw ang paraiso dinhi sa yuta, mosugot na lang sila og impiyerno, basta nga di lang kaayo init, timawa ug madaugdaugon.

Inay hingpit nang mosalikway sa piniliay nga sa makadaghang higayon nihikaw sa ilang gitinguha nga mas maayong ugma, padayon silang namasin nga human sa sunod nga piniliay, bisan dominahan lang gihapon sa mga botanteng gutom, burong ug namahala na lang, ang mga makadaog ug makalingkod sa katungdanan di na sama kapating, katig-a, kakurakot ug kamapahimuslanon.

Wa na sila maglaom og milagro, bisan nagpabilin nang dakong bahin sa ilang tim-os nga mga pangaliya. Ang ila na lang gipanghinaot mao nga di na lang hutdon pagkumkom ang katigayonan sa nasud ug madugangan bisan dyutay na lang ang mga mumho nga mamisik ngadto sa kinabag-an nga, human sa way kinutobang mga pasalig ug pangangkon sa kalamboan, padayong gipanggutom.

-o0o-

Apan di tinuod nga ang politika duwa sa yawa. Mahitabo lang ni kon ang mabuot nga katawhan di magpakabana. Di tinuod nga ang mga nagpapili pulos sungayan ug ikogan. Dunay nanagan nga kasaligan apan wa nato hatagi og higayon kay nahiloan nang atong panghunahuna nga, kay wa man silay kuwarta ni kahigal sa pagpanikas, wa silay kahigayonan sa pagdaog.

Di hinuon ta hingpit nga matulisok. Gilumsan ta sa bombardiyo sa pamakak nga ang kamaayong tawo di garantiya sa maayong pangagamhanan ug nga mas kasaligan ang mga maru, nga mat-an pa sa pinya, kay mas isog silang mobarug alang nato. Bahala na kon ang samang kamaru mao say gigamit paglimas sa atong panudlanan.

Ang maayong balita: Di pa uwahi ang tanan. [30] leo_lastimosa@abs-cbn

Arangkada for April 11, 2007

SI NOY MAGNO

Kon track record lay basehan sa pagpili og mayor sa Mandaue, pilde na silang Ading Seno, Jonas Cortes ug Jonkie Ouano. Kon ang kadagko sa mga natampo sa Mandaue ang sukaranan sa pagpili, way makapugong sa naglawig nga kadaogan ni Atty. Magno Dionson. Sa talagsaong lakang nga napakyas pagdapit sa pagtagad sa mabuot nga mga Mandauehanon, giasoy ni Dionson ang iyang pakiggubat sa mga Hapones sa ikaduhang gubat sa kalibotan hangtod sa iyang pagtabang paghimong dakbayan sa Mandaue.

Ang daotang balita alang ni Dionson mao nga di indigay sa kaligdong ang piniliay. Ang kuwarta ug makinarya, labaw sa iyang matinud-anong pag-alagad, gikahadlokang mao gihapoy manghawod karong Mayo 14.

-o0o-

Makiangayon man lang tingali nga akong kutluon ang pipila lang sa mga nahimo ni Dionson:

· Kuyog siya sa Amerikanhong mga sundawo pagtakas sa kabaybayonan sa Talisay niadtong Marso 26, 1945 aron pagpalingkawas sa Sugbo gikan sa mga Hapon ug nasamdan sa gubat sa Gumbang, Tabuelan niadtong abril 27 sa samang tuig;

· Human sa gubat, nanrabaho sa Cebu Royal Plant (karon San Miguel Corp.) sa adlawan ug nagtungha magabii;

· Konsehal sa Mandaue sud sa 32 ka tuig (1963-1995) ug nakatabang ni anhing Mayor Demetrio "Boy" Cortes paghimong dakbayan sa Mandaue atubangan sa kusganong pagbabag sa pundok ni kanhi mayor Alfredo "Pedong" Ouano;

· Gipasidunggan sa Integrated Bar of the Philippines sa ligdong nga pagpanlaban sukad sa iyang pagpasar sa Bar niadtong 1956; ug

· Gipasidunggan isip Parents of the Year niadtong 1978 uban sa iyang asawang si Jacinta (Tintay) Cortes ug sa siyam nila ka anak ug 16 ka apo.

-o0o-

Gihagit ni Dionson ang ubang mga kandidato sa paghikyad sab sa ilang qualifications aron makatarung pagpili ang mga Mandauehanon. Nahadlok kong di sama kadalayegon ang mga nahimo sa iyang mga kaatbang:

· Mangangkon si Jonkie nga apo siyang Pedong (ambot hisgutan pa bang iyang amahan nga nasuspenso tungod sa 12 ^th Asean Summit Scandal);

· Makapangangkon si Ading nga anak siyang Matoy ug nakatabang pag-umol sa mga programang napahimuslan sa mga Mandauehanon (absent siya o wa katingog sa pagpasar sa gahin sa merkado ug ubang nabulilyasong mga proyekto); ug

· Si Jonas makapangangkon nga anak ni Boy ug mosunod ni Ading panghunaw sa lubog nang tubig sa kapakyas pagbaraw sa mga transaksiyon nga gidudahang nagwaldas sa buhis sa mga Mandauehanon.

-o0o-

Ang bugtong isyu batok ni Dionson maong iyang pangedaron (84), nga angay siyang mohatag higayon sa batan-ong mga lider. Apan kon ang mga batan-on di sama kamasaaron, kinsay makabasol niya pagtanyag, sa makausa pa, sa luya na niyang mga bukton pagsapnay sa napukan niyang dakbayan?

Di angayng tulisukon si Dionson sa iyang pagdagan bisan way kahigayonan pagdaog. Angayng manubag ang mga nagsunod nganong gipakyas ang ilang maayong nasugdan. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for April 10, 2007

PAPATING SA DPWH

Ang kalangay sa Department of Public Works and Highways (DPWH) pagsuspenso sa ilang mga opisyal nga gilambigit sa 12 ^th Asean Summit Scandal maoy labing makahasol nga kalamboan sa nagpadayong imbestigasyon sa gikahadlokang pagwaldas sa binilyon ka pesos nga road users tax. Nisukwahi ni sa "kaandam" nga nahaunang gipadayag sa nasudnong liderato sa DPWH ug sa Malakanyang pag-abag sa imbestigasyon:

· Ang Presidential Anti-Graft Commission (PAGC), nga nisuway apan napakyas pag-ilog sa imbestigasyon, nipasalig nga ilang tun-an ang pagsuspenso sa mga opisyal sa DPWH bisan kon wa pay rekomendasyon ang Visayas Ombudsman; ug

· Si DPWH Secretary Manuel Bonoan nipasalig nga nangita na siya og ikapuli nilang DPWH 7 Director Robert Lala ug kaubanan aron ikapatuman sa labing daling panahon ang preventive suspension order nga giaprobahan ni Ombudsman Merceditas Gutierrez sa wa pay Semana Santa.

-o0o-

Unsa may nakapausab sa hunahuna nilang Pres. Arroyo ug ni Bonoan? Nganong gibakwi man nilang pasalig sa hingpit nga pagtabang sa imbestigasyon sa Ombudsman? Ang kahigayonan ba nga maduhig sa multi-milyones pesos nga anomaliya ang usa sa labing pinangga nga sakop sa gabinete, si kanhi DPWH ug karon Defense Secretary Hermogenes Ebdane? Ug nga kon maapil si Ebdane, mahimong mapiskan sab sa lang-og nga lapok si Arroyo?

Kini ug uban pang makahasol nga mga pangutana nakapalig-on sa pagduda nga ang mga opisyal sa nasudnong kagamhanan, nga mas taas pa kay ni Lala, nakaapil og luto sa nangalisbo nga transaksiyon. Gani, beteranong mga kontraktor nitataw nga ang mga proyekto nga ingon ini kadako di mahitabong makalusot kon wa pay bendisyon sa labing dagkong mga opisyal sa palasyo, apil na ni Arroyo.

Di hinuon ni makapalingkawas nilang Mandaue City Mayor Teddy Ouano, Lapulapi City Mayor Arturo Radaza ug ubang lokal nga mga opisyal. Bisan sa pagduda nga gigamit lang sila sa DPWH, angayng susihon ang mga pasangil nga nisamot pagburot ang presyo sa decorative lamps tungod sa gipangayo nilang mas dako pang bahin.

-o0o-

Nasayop si Pres. Arroyo kon nagtuo siyang matagbaw nang mga Sugbuanon sa pagsuspenso nilang Ouano, Radaza ug ubang lokal nga mga opisyal. Di mahitabong mangiyugpos pagbalik ang mga magbubuhis nga napugwat ug nagpakabana na tungod sa kadako sa gidudahang overpricing. Di na sila mosugot nga mahisama lang ni sa ubang nangaging mga expose, nga maayo lang sa paukyab sa imbestigasyon apan way bisan usang napriso.

Ang mas dakong labad sa ulo ni Arroyo mao ang lehitimong awhag sa pagpalapad pa sa imbestigasyon aron nga gawas nga maapil pagsusi ang mga papel nilang Ebdane ug DPWH Undersecretary Juanito Abergas, matuki sab ang kamakiangayon sa paggasto sa road users tax, nga gitumong unta alang sa maintenance sa kadalanan, aron pagtukod sa kontrobersiyal nga deco lamps ug surveillance cameras. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for April 9, 2007

HULGA SA ISLA

White Island, Agoho, Mambajao, Camiguin—Kining islaha kansang kaputi sa bas makapahinumdom sa mga dumuduong sa Boracay, bisan tuod ang bas di sama kaputi ug kapino ug ang baybayon di sama kalapad, labong kaayo sa mga tanaman ug kakahoyan niadto. Apan sa panahon pang kanhi presidente Ferdinand Marcos, nagsunod pagbutho ang usa ka bangis nga buhawi ug usa ka magpapatigayon nga gipasanginlang nanghakot sa puti nga bas. Nahunong lang ang iyang ilegal nga kalihokan dihang nasangad nang iyang barge.

Napilde nang isla. Napatag na. Ang nahibiling usa ka kilometro nga puti nga bas
mag-sab-usab nang porma (kasagaran morang letrang "C") agad sa direksiyon sa bawod ug hangin. Gani, tungod sa bagyong Ruping, nahanaw ang isla kay nailawoman sa dagat sud sa pila ka buwan. Wa hinuon ning kapugong sa lokal nga mga opisyal pagwara-wara sa isla isip usa sa labing kinaham nga destinasyon sa ilang mga turista.
-o0o-

Si Camilo ug laing tulo ka kauban apil sa nakapahimus sa pagdagsang sa lokal ug langyawng mga turista dinhi sa isla sa niaging Semana Santa. Duna silay 16 ka mga bobo, tigbayon nga kawayan nga ilang bato-batoan sa kalaworan aron paglit-ag sa dagkong isda. Mokita sila og P200 matag adlaw nga maoy ilang bahinon pagpalit og bugas ug ubang panginahanglan sa ilang mga pamilya.

Mas dagko hinuon og kita ang mga nangompra sa ilang mga kuha nga mao say nagduma sa mga payag-payag nga gitukod sa isla alang sa Semana Santa. Bugti sa
arkabala nga ilang gibayad sa munisipyo sa Mambajao, gitugotan sila sa pagpamaligya og pagkaon, ilimnon souvenirs ug ubang palaliton ngadto sa mga dumuduong. Kon itandi sa kamerkadohan sa Sugbo, ang ilang mga isda dinhi mas lab-as ug mas barato.

Laing nakapadani nako mao ang kayano ug kaligdong sa mga molupyo. Ang ilang pasalig nga kabiyaan ang kabtangan sa mga turista napamatud-an na sa makadaghang higayon.
-o0o-

Apan ang isla bisan sa iyang katahom ug kamadanihon gikaluhaan sab og mga hulga. Samtang nagsuwat ko ini, duha ka panghitabo ang nakapaukay sa mga turista: Ang pagkalunod sa speedboat nga nagbira og banana boat ug ang diriyot pagkalimos sa duha ka Korean nationals nga gianod sa kusog nga bawod gikan sa kadagatan sa Surigao.
Naila hinuon ang kaabtik ug kamatinabangon sa mga molupyo dihang dali ra kaayo silang nakapada og pump boat pagbira sa nalunod nga speedboat nga mao ra say nakatabang sa mga nangalumos.

Matod ni Dr. Alemir Almirante sa Lapulapu District Hospital, usa sa mga naatlan sa isla, nakumbinser nga maayong pagkabansay ang mga molupyo sa pagtubag sa
dinalian nga mga panghitabo.

Matod ni Camilo dunay mas dakong hulga nga gipasidaan sa ilang katiguwangan. Ang global warming nga nakapadako sa kadagatan gikahadlokang hingpit nga makapalubong sa isla. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for April 8, 2007

ISLANG PARAISO

Katibawasan Falls, Sorosoro, Mambajao, Camiguin--Sugod niadtong Huwebes Santo, kapin sa10,000 ka lokal ug langyawng mga turista ang nagpunsisok dinhi matag adlaw. Ang Seman Santa, sunod ang Lanzones Festival sa Oktubre, maoy nakahimo sa
Camiguin, nga gitawag og "Island Paradise" ug "Island of Fire" tungod sa pito niya ka bulkan, nga usa sa labing pinalabi nga destinasyon sa mga Sugbuanon ug ubang mga bakasyonista.

Ang Katibawasan Falls nanukad sa kinatas-an nga ang-ang sa naglut-od nga mga bungtod, kansang titip ug lapad nga pangpang namungingi sa labong nga kalasangan, nga may gihabugon nga 250 ka tiil, ug gibusdak uban ang gikusgon nga igong makahuyop sa lapad nga wanang sa lapyo nga mga tanaman sa giliyokan nga dakong lim-aw, nga ang giladmon kutob sa dughan ug ang kabugnawon sa tubig nga gamay na lang og kuwang nga moggahi.

-o0o-

Tungod sa taas nga bakasyon sa Semana Santa, nakahigayon ko pagkuyog sa among mga higala nga nagkauyon ug nagplano na sa among labing unang biyahe saCamiguin sa niagi pang tuig. Daghan ang among gipilian nga agianan: Mahimo ming mag-ayroplano paingon sa Cagayan de Oro o manakay mi og mas gamayng ayroplano diretso sa Camiguin.

Tungod sa among gidaghanon ug sa among kahadlok sa bun-og sa taas nga biyahe sa yuta, nakahukom mi pagsakay sa barko nga maabtan tuod og 12 ka takna ang paglawig apan adto modunggo sa pantalan sa Mambajao, nga pila na lang ka gutlo gikan sa among abtan nga beach resort.

Tuod man, sukad niadtong Huwebes hangtod sa akong pagsuwat ini, mora ming mga laag sa bag-ong paraiso nga wa pa matultoli sa kasagaran sa mga dayo nga hangol sa kahigayonan pagpakighiusa pagbalik, nga kasagaran mosangpot sa paghugaw-hugaw, sa kinaiyahan.
-o0o-

Apan aron magmalinawon ang among Katolikong mga tanlag, di lunlon laag ug lingaw-lingaw ang among gihimo. Nakadagkot mi og kandila sa matahom nga karaan nang Simbahan sa Mambajao ug nakasaksi sa dako ug mabulukon, bisan gihabu-habo, nga prosesyon sa dayong tikyop sa kagabhion sa Biyernes Santo.

Niduaw sab mi sa "Bulkan-Daan" kansang mga tampi gibutangan sa lifesize nga mga imahen sa Stations of the Cross nga gisumpay sa way kinutoban nga mga hagdanan ug kansang tiilan maoy sukaranan sa "Panaad Festival," nga giapilan sa lumad nga
mga molupyo pagpangaliya sa stations of the cross sa palibot sa tibuok
isla.

-o0o-

Giduaw sab namo ang mga tilimad-on sa pait ug duguong kagahapon sa Camiguin: Ang minteryo nga naunlod sa dagat ug ang naggusbat nga simbahan sa Guiob, nga mao na lay nakita human sa makalilisang pag-ulbo sa Mt. Volcan nga nipapas sa tibuok Cotta Bato, ang ulohan niadto sa Camiguin.

Ang pipilang nabuhi namakwet sa hawan. Salamat sa determinado nilang pagbarug taliwa sa pagbangotan, ang bag-ong Camiguin makapahinumdom nato unsa katahom sa kinaiyahan, bisan sa tanan niyang mga hulga. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for April 5, 2007

LUGOS SA PARTY-LIST

May sukaranan ang mga pagduda sa kalapad sa desperadong mga paningkamot ni Pres. Arroyo pagbabag sa giwara-warang plano sa oposisyon sa bag-ong Kongreso nga mapili sa eleksiyon sa Mayo 14 pagbanhaw sa impeachment complaints nga gibasura sa iyang mga alyado sa niaging duha ka sunud-sunod nga tuig sa way pagtuki sa merito sa mga pasangil sa panikas sa eleksiyon ug pagpangawat batok niya. Nakalingkawas si Arroyo sa nahaunang mga pagsuway pagpalagpot niya sa Malakanyang kay kanunay siyang nag-una og usa o duha ka lakang sa nagkatibuwaag nga mga pundok sa oposisyon.

Ang umaabot nga eleksiyon di lahi. Samtang nagsaulog nang oposisyon sa dakong labaw sa popularity ratings sa ilang mga kandidato pagka senador, si Pres. Arroyo way tihik-tihik nga nipalihok sa kinatibuk-ang makinarya sa kagamhanan pagtino nga ang gidaghanon sa makadaog nga oposisyon nga mga kongresista di paigo sa paglaktod sa lab-as nga Articles of Impeachment ngadto sa Senado.

-o0o-

Nisiwil ang sidsid sa maniobra sa Malakanyang tungod sa pagpanguhong sa party-list groups nga gibendisyonan sa Comelec. Sa labing uwahing ihap, niabot na og 93 ka pundok ang gitugotan, mas daghan kay sa 66 niadtong 2004. Pipila nila gidudahang gitukod, gidasig, gigastohan ug busa tino nga magawongan sa palasyo. Sukwahi sa gimbut-an sa balaod nga kinahanglang magrepresentar sila sa labing huyang ug kabos nga mga hut-ong sa katilingban.

Ang ubang pundok nga nakaapil na sa nangaging mga eleksiyon gikatahong gitanyagan sab ni Arroyo og makabuhong nga pundo bugti sa ilang pagdawat sa iyang mga pahoy isip ilang numero unong nominees. Ang masuk-anong pangugat sa Comelec nga unya na nganlan ang nominees inig tak-op sa mga presinto sa alas-3 sa hapon sa Mayo 14, suma sa kusganong awhag sa Akbayan ug ubang mga pundok, nakapalig-on sa pagtuo nga ang pipila sa misteryusong nominees naghupot og mahinungdanong mga posisyon sa administrasyon.

-o0o-

Sa eleksiyon karong tuiga, 50 ka lingkoranan ang gitagana alang sa party-list groups, o 20% sa kinatibuk-ang sakop sa Kongreso. Makapalingkod ang usa ka pundok og usa ka nominee kon makakuha og 2% sa kinatibuk-ang boto alang sa party-list groups. Tulo ra hinuon ang labing daghang mapalingkod sa usa ka pundok.

Kon ang nominees sa party-list groups nga way bilib ni Arroyo ang mangharos, ug kon mapabilin sa oposiyon ang ilang kapin sa 50 ka lingkoranan, mosutoy nang impeachment ngadto sa Senado sa di pa siyang kapamilok. Aron pagmatuod nga di gyong kaapas ang oposisyon niya, si Arroyo wa matagbaw sa iyang paglugos sa party-list elections. Nagsugod na sab og bangil sa mga senador sa oposisyon nga segurong makadaog aron nga di silang kabuylo pagbalikas niya kon makalusot man gyod sa Kongreso ang impeachment. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for April 4, 2007

DECO LAMP SA MAINIT

Ug ang Department of Interior and Local Governments (DILG) nisuspenso na gyod nilang Mandaue City Mayor Teddy Ouano ug Lapulapu City Mayor Arturo Radaza, lima ka adlaw human naluwatan ang preventive suspension order. Salamat sa pasidaan ni Acting Visayas Ombudsman Virginia Palanca-Santiago nga ang DILG maoy sunod nilang ikiha kon magdumili gihapon pagpatuman sa kamandoan nga gipatigbabaw na sa Court of Appeals.

Tuod man, si Radaza malinawong nitahan sa iyang buhatan ngadto ni Bise Mayor Norma Patalingjug. Si Mayor Ouano, human sa pila ka adlaw nga pagtagu-tago, napugos pagpamutos sa iyang mga butang pila ka oras sa wa pa mangabot ang kadagkoan sa DILG 7.

-o0o-

Sa wa pa niulbo ang eskandalo sa overpriced nga decorative lampposts sa 12 ^th Asean Summit niadtong Enero, ang mga magtutudlo sa Mainit Elementary School sa bukirang barangay sa Mainit sa Carcar, Cebu nakapabarug sa ilang kaugalingong deco lamps. Samtang ang kaliboan ka lampposts sa summit gipresyohan og gikan sa P83,000 ngadto sa P224,000 matag usa, ang matag lamppost sa Mainit mobalor lang og P95 ang buok.

Ang gigamit sa mga magtutudlo mao ra ang bu's sa kawayan nga gipalibotan og gagmayng lungag. Ang matag lungag gipaskan og jolen. Inigpasiga sa bombilya sud sa kawayan, moamag ang nagkalainlaing bulok sa jolen nga nakadugang sa katahom inig tikyop na sa kilumkilom sa bugnawng barangay.

Di kapasanginlan nga magpalabi-labi ang taga Mainit kon mangangkon nga mas maanindot ang ilang lampposts kay sa mas mahalong mga suga nga gilumbay sa tibuok ruta sa summit nga naglatas sa tulo ka dakbayan sa Sugbo, Mandaue ug Lapulapu.

-o0o-

Sa unang pagkakita sa mga Sugbuanon sa deco lamps nga gitaod sa Fabmik ug Gampik sa niaging tuig, gawas nga gikuwestiyon nila ang kapuslanan sa awop kaayong mga suga, wa pa gyod sila kakita og bisan gamay na lang kahulogan sa porma sa mga suga ngadto sa Sugbo. Mao diay. Kay ang mga suga ginama diay sa China. Ug ang tuyo di diay ang pagdayan-dayan sa agianan sa Asean heads of state. Kon dili ang pagpaburot diay sa mga bolsa sa pipila ka mga tigpasiugda sa summit.

Mas makahuloganon ang deco lamps sa Mainit. Ang mga bu's sa kawayan mas suod sa kasingkasing ug sa kasaysayan sa mga Sugbuanon kay sa nipis nga mga puthaw gikan sa China. Ang nagkalainlaing bulok sa amag sa deco lamps sa Mainit mas tukma nga dayan-dayan kay sa nagluspad lang nga siga sa mga suga sa ruta sa summit.

Labaw sa tanan, kon P95 pa lang untay gasto sa matag deco lamppost, wa untay tiyabaw sa overpricing, wa unta maghago pagsusi ang Visayas Ombudsman ug duna pa untay trabaho ron silang Mayor Ouano, Mayor Radaza, DPWH 7 Director Robert Lala ug laing 16 ka dagkong opisyal sa kagamhanan. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for April 3, 2007

NAG-UNAY NA SILA

Salamat sa iyang desperadong maniobra pagpabilin sa katungdanan, nisamot kalawom ang gahong nga nahimutangan ni Mandaue City Mayor Teddy Ouano. Ang pagbasura sa Court of Appeals (CA) sa iyang gipangayo nga temporary restraining order (TRO), human sa iyang pagtagu-tago sukad niadtong Biyernes, nakapasamot lang hinuon pagpalig-on sa pagduda sa mga Mandauehanon nga duna gyoy gitagoan ang ilang mayor, nga mahimong duna gyod diay sukaranan ang mga pasangil nga naglambigit niya sa Asean Summit Scandal.

Ang matag adlaw nga madugang sa pagpagawal ni Ouano sa iyang pinadaylang nga paugat aron padayon siyang mopilit sa gahom inanayng nakapakumbinser, bisan sa mga magbubuhis nga andam pa untang mohatag niya sa tanang kahigayonan pagpanalipod sa iyang kaugalingon, nga ang gumagawas nga mayor di managana paggamit sa iyang katungdanan alang sa personal nga kabulahanan.

-o0o-

Ang kalit nga pagkahimong tagulilong sa lokal nga kadagkoan sa Department of Interior and Local Governments (DILG 7) maoy laing tilimad-on nga mahimong nakadama na si Ouano ngadto ni DILG Secretary Ronaldo Puno. Apan kon tinuod mang nanghilabot, si Puno igo lang makalangay, sama sa kalit-kalit nga pagpatawag ngadto sa kaulohan sa iyang regional director ug assistant regional director gikan dinhi sa Sugbo, apan di mahitabong makapugong sa pagsuspenso ni Ouano.

Sama nga ang kapolisan, nga nangiyugpos lang sa pila na ka adlaw nga pagbabag sa kadalanan sa palibot sa Mandaue City Hall sa hinakot nga mga dumadapig ni Ouano, di makalikay sa ilang gimbuhaton pagtabang pagpatuman sa lehitimong kamandoan pagsuspenso ni Ouano, bisan kon mapugos sila paggamit og puwersa.

Kay kon magdumili ang DILG ug kapolisan pagtuman sa ilang mga gimbuhaton, mamugna ang mas dakong krisis: Ang pagpakauwaw, pagbugal-bugal ug pagbuong sa atong sistema sa hustisya.

-o0o-

Malaumon si Crisologo Saavedra nga makahipos ra unya og dugang mga ebidensiya sa mga imbestigador sa Visayas Ombudsman nga magmatuod sa kalambigitan sa mas dagkong mga opisyal sa Department of Public Works and Highways (DPWH) sa anomaliya. Si Saavedra nitug-an sa Arangkada sa DYAB Abante Bisaya nga ang dugang kasayuran mahitungod sa nangalisbo nga mga transaksiyon maggikan sa:

· Mga sinumbong nga wa kabahin sa gidudahang nagbaha nga komisyon sa mga transaksiyon apan namirma sa mga dokumento kay gihudlat sa ilang kadagkoan; ug

· Panag-unay sa labing dagkong mga sinumbong nga mag-iyahay og bisto sa tinuorayng mga papel sa ubang mga sinumbong sa pagsuway nga makalingkawas sila sa kaso.

-o0o-

Pasiunang tilimad-on nga nag-unay nang DPWH ug LGUs:

· Gitulisok ni Mayor Ouano ang DPWH nga maoy nagluto sa kinatibuk-ang transaksiyon ug igo lang siyang gipapirma sa Program of Works and Estimates (POWE); apan

· Ang DPWH maoy nihatag sa Ombudsman sa mga suwat nga nag-apura nga ipagawas nang kuwarta sa decorative lampposts nga pinirmahan sa lokal nga mga opisyal. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for April 2, 2007

TUNGLO SA KAHILOM

Unsa na may nahitabo sa mga politiko sa Sugbo? Kon basehan ang ilang talagsaong kahilom sa mga eskandalo nga nihasmag sa mga Sugbuanon karong bag-o, kapasanginlan sila nga talawan o nagpabaya lang sa dagkong kahiwian nga angay gyod untang ibutyag ug tungluhon ug gilingiw-lingiwan lang ang mga kukhan nga nagpasiugda nga angay gyod untang ilhon ug taralon sa hukmanan aron kasilotan. May sukaranan sab ang mas dakong kahadlok nga ang kinabag-an sa atong mga politiko, ma-administrasyon man o ma-oposisyon, labihan katak-om sa nangalisbo nga mga transaksiyon kay:

· Ang mga nahilambigit ilang mga alyado sa politika;

· Nakaapil sab sila sa transaksiyon apan wa pa lang mabisto ang ilang kalambigitan; o

· Duna sab silay ilang kaugalingong kadudahang mga transaksiyon nga kuyaw nga mautingkay kon maghilas-hilas sila sa pagsaba-saba.

-o0o-

Dunay duha ka dagkong politiko sa Sugbo nga makalingkawas ning nisibaw nga mga pagduda sa pakigkonsabo sa ilegal nga mga transaksiyon:

· Si Cebu City Mayor Tomas Osmena nga maoy labing unang nibutyag sa overpricing sa mga proyekto sa niaging 12^th Asean Summit, apan gawas nga giisnab ang iyang mga pasidaan gipahiyos pa gyod pag-ayo sa mga tigpasiugda, nga gipangulohan nilang Ambassador Marciano Paynor Jr. ug Gobernador Gwen Garcia, ang papel ni Osmena isip usa sa mga tagduma sa summit; ug

· Si kanhi gobernador Vicente dela Serna kinsa nipasikad sa iyang kandidatura pagka kongresista sa ika-unom nga distrito sa Sugbo sa dakong panginahanglan alang sa mga opisyal sa kagamhanan sa pagbarug, pagpangisog ug pagpanalipod sa interes sa kinabag-an sa Sugbuanong mga magbubuhis kansang mga sentimento ug mga panginahanglan gipasagdan lang sa mga politiko nga nagsige og hangad sa ilang mga padrino.

-o0o-

Ang pagpangiyugpos sa mga politiko sa Sugbo di kutob ra sa gikuwestiyong mga proyekto sa summit. Pabilin silang nagpakahilom, ang uban gani nangahas pa pagdupa, sa pakauwaw ni Mandaue City Mayor Teddy Ouano sa tanang mabuot nga Sugbuanon pinaagi sa baratuhong salida paghakot ug pagtapok sa iyang mga dumadapig ug paghimo nilang taming sa iyang paglikay sa preventive suspension order sa Ombudsman.

Nganong sayon man alang sa mga politiko ang pagpanalipod sa expanded value added tax, constituent assembly ug sa panikas sa eleksiyong presidensiyal apan bukid sa ilang buot ang pagtingog bisan ek na lang sa pagpanalipod sa mga magbubuhis nga gitulis sa atubangan?

-o0o-

Kon si Ouano di dapigan sa Court of Appeals, nga gipaubos ron og imbestigasyon sa Korte Suprema tungod sa pasangil sa binaligyaay sa temporary restraining orders (TROs), mapugos nang kagamhanan paggamit og puwersa pinaagi sa kapolisan pagtangtang niya sa gahom.

Ang kahadlok ni Ouano nga mora siyang guilty kon gituman pa dayong suspension order mao untay labing maayo niyang kapilian. Ang iyang pagtago maoy nakapapas sa bisan unsang nahibiling lama sa pagduda sa iyang kalambigitan sa Asean Summit scandal. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for April 1, 2007

PAKAUWAW SA SUGBO

Atong ila-ilahon ug pasidunggan (palihug kusgi og dyutay ang tokar sa banda) ang mga mananaog sa labing uwahing kalamboan sa Asean Summit scandal:

· Acting Deputy Ombudsman for the Visayas Virginia Palanca-Santiago: Ang iyang kaisog pagpagawas ug pagpatuman sa preventive suspension order batok sa duha ka mayor ug laing 17 ka dagkong opisyal sa kagamhanan nakapapas na sa bisan unsang pagduda nga siyay labing takos nga mohulip sa katungdanan nga nabakante tungod sa pagkasakit ni kanhi deputy ombudsman Primo Miro;

· Magpapatigayon Crisologo Saavedra: Ang mga hulga sa pagpatay niya, apil nang gikan sa mga mamumuno nga gikatahong gikontrata sa usa sa mga mayor nga naigo sa iyang pagbutyag sa eskandalo sa decorative lamps nga gigamit sa niaging 12^th Asean Summit, nakapadugang lang sa pagdayeg sa mga Sugbuanon sa iyang kawsa ug nakaaghat sa ilang mga pangaliya alang sa iyang seguridad; ug

· Lapulapu City Mayor Arturo Radaza: Pasanginli siya bisan unsa, apil na sa kapakyas pagpatin-aw sa P1.9 milyones nga paniudto sa summit nga duha ra ka asawa sa langyawng heads of state ang nitunga ug kansang dancers wa matagbaw sa ilang bayad, apan angayng pikpikon ang iyang abaga sa malinawong pagdawat sa iyang pagkasuspenso sa katungdanan.

-o0o-

Sa pikas nga bahin, palihug og tunol sa bugha, kay ato sang ila-ilahon (ug bunalan, ginamit ang hingpit nga puwersa sa mabuot nga katawhan nga gibugal-bugalan sa ilang mga sinuholan nga nagpakarong ingnong mas hawod pa kay nila) ang mga nagpakauwaw sa eskandalo:

· Mandaue City Mayor Teddy Ouano: Kalit lang nahimong tagulilong—human nanghulga nga bunalan sa lampposts ang iyang mga kaatbang, nibahag ang ikog, nikaratil og tago, nipasok sa ngiob nga suok, nagbukot sa iyang kinaham nga kangitngit, wa kagahom pag-atubang sa mga kawani sa Ombudsman nga nagsilbi sa iyang suspension order ug wa gani kalili sa iyang mga dumadapig nga maoy gipaon pagsalimbong sa iyang katalawan;

· Mandaue City Police Chief Alexander Abadinas: Ang ilang no-permit-no-rally policy alang lang diay sa mga kaatbang ni Ouano kay wa gani silang kapangahas pagtangtang sa mga nagbarikada, o bisan pagpasidaan na lang sa mga nagbabag sa mga agianan sa palibot sa City Hall ug sa mga nanghasi sa mga gidudahan nga nanud ug nanggawas sa barikada, bahala nag hingpit nga nainutil ang mahinungdanon ug dinaliang mga transaksiyon sa mga Mandauehanon; ug

· Sa makausa pa, with feeling, si Mayor Ouano: Ang iyang pagsukol sa Ombudsman (ang argumento nga wa siya patubaga, nga mao say sagang sa iyang amahan, si kanhi mayor Pedong Ouano nga gisuspenso sa Ombudsman niadto, gibasura na sa korte) nakapalig-on sa pagduda nga nakahukom si Ouano nga ang iya rang pagpilit sa City Hall maoy (1) makapalingkawas niya sa Plunder ug (2) makapadaog sa iyang anak. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for March 31, 2007

HALIGI SA UGMA

Mainit, Carcar--Samtang nagpainit ang mga dumadapig ni Mandaue City Mayor Teddy Ouano sa ilang pagbarikada sa nataran, uban iron railings ug heavy equipment nga gibabag sa kadalanan sa palibot sa City Hall, ang mga tinun-an sa Mainit Elementary School mahinamong nagpaabot sa labing unang gradwasyon sa ilang tulonghaan. Ang 16 ka tinun-an maoy labing unang mopaso ning gamayng tulonghaan sa habagatang bukid sa Carcar.

Paasayloa nga di kong kapugong sa akong kaugalingon pagtandi sa talan-awon sa dapit nga akong nahimutangan
karon--mga bata nga malaumong naglantaw sa mas sanag nga ugma isip ganti sa panlimbasog nila ug sa ilang mga ginikanan paglingkawas sa kaburong ug kakabos--ug sa dapit nga akong nalabyan ganina, tapok sa hinakot nga mga dumadapig nga gihimong taming sa ilang lider nga puti
og kiting ug nga way igong kaisog ni katakos pag-atubang sa sangpotanan sa iyang kahubog ug pagpahimus sa gahom.

-o0o-

Ang Mainit nga nahimutang walo ka kilometro gikan sa rotunda sa Carcar nabantog sa iyang Mainit-Mabugnaw springs. Si Mayor Patrick Barcenas ug ubang Carcaranon wa kasukod temperatura apan nitino nga ang Mainit
igo gyong makaluto og itlog sa manok ug ang Mabugnaw morang gitusloban og ice.

Ang Mabugnaw labihan kakusog ang tubig apan hagip-ot (naghuot ang daghang nagtampisaw nga mga nangaligo nga akong naabtan); samtang ang Mainit nihinay na kay nakatag nang mga tinubdan. Ang munisipyo way gigahin nga kuwarta pag-atiman sa springs nga nahimutang sa
gideklarar nang national park. Matod ni Barcenas hingpit nang mapalambo ang springs ug uban nilang tigbayon sa turismo kon mahimo nang dakbayan sa Carcar, kanus-a gipaabot nga mapilo og katulo ang ilang kita.

Ang Mainit, nga may 12,000 ka molupyo, usa sa 15 ka
barangay sa Carcar kansang gidak-on makaribal sa kasagaran sa ubang mga lungsod sa nasud.

-o0o-

Si Joel Diez, magtutudlo sa Grades 5 ug 6, usa sa tulo lang nga maoy nagtinabangay pagduma sa 95 ka mga tinun-an, maoy nakadapit sa among pagtagad sa tulonghaan sa Mainit nga dunay tulo ra ka classrooms. Tagduha ka klase ang magsawo sa usa ka lawak saringan. Ang Association of Concerned Texters (ACT) maoy nanghatag og mga libro ug nagpanday og bookshelves alang sa matag classroom.

Si Rojemar Largosa, ang first honor, maoy usa sa nakadawat sa Medal of Excellence sa DYAB Abante Bisaya ug ABS-CBN Cebu. Naapil siya sa 30 ka valedictorians sa labing dagkong mga tulonghaan sa mga dakbayan sa
Sugbo. Talisay, Mandaue ug Lapulapu nga nahatagan sa pasidungog. Mao ni yano namong pagsuway pag-ila, ug hinaot kitang mga dagko madasig ug maleksiyon sa ilang maayong mga sumbanan, sa kaalam, katakos ug kamasaaron sa kabataan, ang tinuod nga mga haligi sa ugma sa atong nasud. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com

DYAB & ABS-CBN cebu Anchor Leo Lastimosa

With Cebu's municipal mayors in the CBM Exhibit

DYAB Cebu Covers Senior Citizens Congress

DYAB Cebu Covers Senior Citizens Congress

DYAB Cebu Covers Senior Citizens Congress

DYAB Cebu Covers Senior Citizens Congress

DYAB Cebu Covers Senior Citizens Congress 

DYAB Cebu Bakhaw Planting In Cotcot, Liloan

DYAB Cebu Bakhaw Planting In Cotcot, Liloan

DYAB Cebu Bakhaw Planting In Cotcot, Liloan

DYAB Cebu Bakhaw Planting In Cotcot, Liloan

DYAB Cebu Bakhaw Planting In Cotcot, Liloan 

DYAB Cebu & ABS-CBN Anchor Leo Lastimosa

Glo Optimistic About Asean Summit In Cebu

Cebu City (10 July) -- President Gloria Macapagal-Arroyo expressed confidence with Cebuano officials that the Cebu International Convention Center (CICC) will be finished in time for the holding of the Asean Summit in December.

During an interview with ABS-CBN Cebu's Leo Lastimosa during her visit to Cebu last Friday to preside over the joint Cabinet and Regional Development Council Meeting at Malacañang sa Sugbo, Mrs. Arroyo said she was told that the construction of the CICC was ahead of schedule. (More)

Arangkada for November 30, 2005

DI NA TAK-OM

Sa kataposan, human sa pila ka buwan nga paghiku-hiko ug pagnukus-nukos, nisugot na gyong kadagkoan sa Cebu State College of Science and Technology (CSCST) pag-atubang nako ug pagtubag sa seryusong mga pasangil nga ilang gihukhokan ang panudlanan sa eskuylahan ug gibuong pa gyod ang kadungganan sa eskuylahan pinaagi sa pagsabod og mga diploma ngadto sa ilang mga opisyal ug mga padrino nga wa katungha bisag usa ka gutling sa ilang mga klase.

Usa ka adlaw human nila trangkahi ang among crew sa TV Patrol Central Visayas sa gate sa main campus, gipasud ko sa ilang executive conference room diin nagtigom ang deans ug superintendents sa 10 ka campuses sa CSCST nga sakop sa management committee (ManCom). Sa labing unang higayon, nagkahimamat ming Dr. Jose Sal Tan, presidente, Dr. Victor Villaganas, bise presidente, ug kaubanan nga nahimong sumsoman sa akong mga komentaryo sa niaging tulo na ka buwan.

-o0o-

Akong nahibaw-an nga silang Villaganas ug ubang mga opisyal gusto na gyod untang manubag sa mga pasangil. Gani, andam na gyod unta silang mangadto sa among studio sa DYAB 1512 Abante Bisaya. Pero gipugngan sila sa mayoriya sa mga sakop sa ManCom. Kinsa, samang Tan, nakumbinser nga di katabang sa ilang kawsa kon manubag sila sa akong mga pangutana. Maong gituman ang tambag sa ilang abogado nga huwaton na lang ang resulta sa imbestigasyon sa Visayas Ombudsman.

Pero ang pagdeklarar sa Ombudsman nga ilegal ang ilang pagkolekta sa makabungog nga honorarium (bisan kon ang gipauli mao rang honorarium sa Enero hangtod sa Hunyo ning tuiga, nga unta ang pagkobra sa ilegal nga benepisyo nagsugod niadto pa mang 1999) nakapasamot pagpaunlod nila. Ug ang negatibong mga komentaryo batok sa ilang mga binuang, bisan nagpakabuta-bungol ang mga opisyal nga naa unta sa posisyon pagbaraw nila, nakadapit na sa atensiyon sa pribadong mga institusyon ug mga kompaniya nga nagsugod nag duda sa kaligdong sa ilang mga kurso ug kalidad sa ilang mga gradwado.

-o0o-

Andam sab unta kong magpaugat. Nagkadugayng ilang pagtak-om, nagkadako sang akong pagtoo sa mga pasangil batok nila. Hangtod nga akong naamgohan nga ang pagpapating sa mga tagduma peligrong makaduhig sa tibuok eskuylahan, labi na sa inosenteng mga tinun-an ug sa takos nga mga alumni.

Si Rene Alquizola, station manager sa Radyo ng Bayan, kinsa naapil sa mga gradwado sa CSCST nga nikumpisal nga wa sila magpa-enrol, maoy tulay sa panag-abot namong Tan ug Villaganas. Nakumbinser ni Alquizola si Villaganas, kinsa nangluod na sa hapit kada adlaw nakong bunal, nga makatabang paghusay sa kontrobersiya ang ilang pag-atubang nako.

Karong nitingog na silang Tan ug kaubanan, ang publiko naa na gyod sa posisyon pagsusi kinsay matinud-anon ug kinsay bakakon sa higanteng eskandalo sa CSCST. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for November 29, 2005

 

     HILO NI GARCI

Kon toohan ang tanang sulti ni kanhi Comelec commissioner Virgilio Garcillano sa iyang pag-atubang ni Henry Omaga Diaz sa ABS-CBN, way sukaranan ang krisis nga diriyot mopalagpot ni Pres. Arroyo sa Malakanyang ug ang kalibotanong pagpangita niya sa niaging lima na ka buwan: Kay wa diay siya mogawas sa Pilipinas (bahala na kon ang gobyerno sa Singapore mismo ang nagbisto nga didto siya tugpa gikan sa Subic) ug kay wa diay niya tikasa ang eleksiyon sa 2004 pagpadaog sa presidente.

Kon way tikas sa eleksiyon, nganong nitago man siya? May andam nga tubag si Garcillano: Ang grupo ni Senador Panfilo Lacson nagplano sa pagpatay niya. Wa hinuon niya mapasabot nganong nigawas na siya karon nga dako pa man gihapong buhi si Lacson ug ang iyang mga sakop.

-o0o-

Sa 14 ka panagsulti nila sa presidente nga naapil sa kontrobersiyal nga Hello Garci tapes, usa ray giangkon ni Garcillano: Ang pagtawag sa presidente niya niadtong Mayo 24, 2004, kanus-a igo rang nangutana ang presidente niya nganong naibanan ang usa ka milyon ka boto nga labaw niyang anhing Fernando Poe Jr.

Ambot nganong human namasangil nga gimaniobra ang Garci tapes, nga kadasonan unta kon gisalikway pa lang gyod niya nga peke ang tanang panagsulti, giangkon mang Garcillano ang istorya nila sa Mayo 24. Tingali kay mao ray labing inosenteng paminawon. Pero hinaot mag-andam na sang daan og tubag si Garcillano sa sunod nga pangutana:

Taas ba kaayong telebabad nilang Pres. Arroyo niadtong Mayo 24 nga kakuhaan og daghang putul-putol nga igong masumpay-sumpay pagpasangil og tikas sa administrasyon, kon tinuod mang gimaniobrang Garci tapes? O barugan ang binuang nga pasangil nga nagpatabang ang oposisyon sa mga artistang nangopya sa ilang mga tingog?

-o0o-

Tugotan natong kahingawa lang sa iyang boto ang tuyo sa presidente pagtawag ni Garcillano ug nga kahimtang sa panahon ray ilang gituki, ang pagtawag sa kandidata sa niaging eleksiyon sa iyang tinudlo sa Comelec dakong krimen. Ug ang dakong panginahanglan ni Garcillano nga matudlo pagbalik sa Comelec human laktawi sa Commission on Appointments, nga inosente sang nahisgutan sa Garci tapes, maoy garantiya nga tumanon ni Garcillano bisan unsay isugo sa presidente.

Ug tugotan natong wa siya mogawas sa Pilipinas, mahimong maabsuwelto ang Buro sa Imigrasyon gikan sa pagpabaya, pero mosamot kaunlod si Garcillano. Nganong iya mang giisnab ang tanang imbitasyon sa duha ka bay balaoranan, nga ang House napugos na gani pagluwat og arrest warrant batok niya? Abogado si Garcillano ug nahibawo siyang krimen ang pagbabag sa lehitimong mga imbestigasyon, bisan sa mga institusyon nga sama kabaho sa Kongreso.

May maayong balita ang progresibong mga abogado para nilang Garcillano ug Pres. Arroyo: Bisan kapamatud-an pang tanang pasangil batok nila, di sila kasentensiyahan og kamatayon—23 anyos ray ilang priso. [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for Nov. 28, 2005

 

     ULIPON SA TEXT

Dihang gitawgan kong Dongding Sabaldan, unang presidente sa Association of Concerned Texters gikan sa isla sa Bioko (kanhi Fernando Po) sa ulohang syudad sa Malabu, Equatorial Guinea nga lima ka tuig nang ACT niadtong Nobyembre 25, nahinumdom sab ko sa unang pagsulbong sa texting sa Sugbo. Daghang salamat sa sugyot sa maglilindog sa The Freeman, Bobit Avila, ang DYAB 1512 khz Abante Bisaya maoy unang nakapahimus sa teknolohiya sa short messaging system (SMS) pagdasig sa mga tigpaminaw pagtampo sa among mga programa.

Ang ACT nakahimo nag daghang panagalagad gawas sa pagpalambo sa katungod sa texters. Ang among pasiunang tuyo pagkiatkiat napulihan sa mas mapuslanong kalihokan, sama sa pagpananom og kahoy, pagpanlimpiyo sa kadagatan ug pagtabang sa mga biktima sa katalagman. Ang mabulukong lima ka tuig nga kasaysayan sa ACT nagkinahanglan og laing lindog. Tuguting moasoy ko ninyo giunsa pagsakmit sa texting ang atong atensiyon ug giunsa niya pagdominar ang atong kinabuhi.

-o0o-

Ang panglantaw ni Bobit kapin na sa lima ka tuig ang nilabay nga ang texting mahimong dominanteng paagi sa komunikasyon nakaangkon og di malalis nga mga ebidensiya sa atong panahon. Makugang ka sa gidak-on sa kita sa mga programa sama sa Pinoy Big Brother (PBB) gikan sa texting nga molabaw pa sa bayad sa commercials sa telebisyon. Di lang ang media organizations ug mga kompaniya ang nigamit sa texting sa ilang serbisyo ug negosyo kon dili hastang higanteng mga kompaniya sa Internet, Google ug Yahoo!, nisandig na sa texting pagpaburot pa sa ilang ginansiya.

Ang katakos sa bag-ong cellular phones—pagtokar og kanta pinaagi sa MP3, pagkuhag hulagway nga mas taas nang megapixels, pagtipig og dagkong mga dokumento ug pagsuroy sa worldwide web—gawas nga nakahulga sa MP3 players, digital cameras ug personal computers, nakahudlat pa gyod nga ila tang magapos, di lang sa texting kon dili apil sa uban pa natong inadlawng kalihokan.

Unsaon na man lang intawon nato sa paglingkawas gikan sa atong cell phones?

-o0o-

Natubag nako nang pangutanaha sa duha ka higayon nga nahibilin ang akong cell phone sa among bay. Sa unang higayon, mora kong gihilantan: Tingalig may balita nga di nako mahibaw-an, may sugo ang Manila nga di dayon nako matuman, may makalingaw ug matulon-anong mga mensahe nga uwahi na nakong madawat ug personal nga mga mensahe nga di dayon matubag.

Sa ikaduhang higayon, mora na lang kong gidanggas. Pero may sagol nang alibyo: Di na ko mapugos pagtubag sa mga mensaheng way kapuslanan ug makalusot na nganong wa katuman sa di makiangayong mga sugo.

Sa laktod, sa duha ka higayon nga wa koy cell phone, wa matapos ang kalibotan. Katam-is sa kahiamgo nga kita pa diay nagkontrolar sa atong kinabuhi. [30]   leo_lastimosa@abs-cbn.com