Phone health risks worse in countryside

According to a report published in the journal Occupational and Environmental Medicine by a team of Swedish scientists, people who live in rural areas may face an increased risk of developing heath problems associated with mobile phones.

Fans of 'Star Wars' Wait in Lines

While there are only two days left before the screening of "Star Wars-Episode III: Revenge of Sith", the impatience of the film's fans has reached its highest level.

Pulso sa DYAB Abante Bisaya ug TV Patrol Central Visayas

Uyon kang suspensuhon si Cebu. Gov. Gwen Garcia samtang imbestigahon sa Ombudsman ang mga kaso batok niya?

Please text your answer to DYAB REACT (opinion) and send to 2366.

Arangkada for May 19, 2005

ASOY SA LAKTAW II

Usa ka buwan human sa pag-asumir ni Gobernador Gwen Garcia sa Kapitolyo,
gibalhin ngadto sa Danao City ang team leader sa COA nga nibadlong ni kanhi
gobernador Pablo Garcia sa paglaktaw sa Sangguniang Panlalawigan (SP) sa mga
kontrata nga iyang gipirmahan. Niadtong Agosto 13, 2004, tulo ka buwan
human niya pasidan-i si Pablo nga nakalapas sa balaod, si Nancy Aparri
gipulihan ni Josette Rodriguez, kanhi auditor sa Danao.
Gipasabot ni Rodriguez nga normal ang ilang binayloay sa puwesto ni Aparri.
Kay lima na siya ka tuig sa Danao, lapas sa naandang tulo ka tuig nga
termino. Pero si Aparri duha pa ka tuig nga team leader sa Kapitolyo.
Kadudahan ang timing kay nagpadayon pa siya pagsusi sa iyang gitoohang
pagpanglaktod sa mga transaksiyon sa Kapitolyo.
Labawng kadudahan kay, bisan sa legal opinion ni COA Regional Legal and
Adjudication Director Roy Ursal nga wa ma-repeal sa Government Procurement
Reform Act (GPRA) ang Section 22, paragraph C sa Local Government Code
(LGC), way ek bisan gamay ang COA sa legalidad sa mga transaksiyon nga
gibaraw ni Aparri usa na ka tuig ang nilabay.
-o0o-
Si Rodriguez nitug-an sa DYAB Abante Bisaya nga nahuman nang iyang post
audit sa mga transaksiyon sa Kapitolyo sa 2004, nga ang unang tunga iya ni
Pablo ug ang ikaduhang tunga kang Gwen. Gipaabot niyang aksiyonan na sa COA
Visayas ang iyang mga rekomendasyon sunod buwan.
Bisan klarong nanagana, gibisto ni Rodriguez nga nagpadayon si Gwen sa
nasugdan sa iyang amahan nga paglaktaw sa SP sa iyang gipirmahang mga
kontrata. Sama ni Aparri, iya sang gipadad-an og suwat si Gwen ug
gipahinumdoman nga nakalapas siya sa balaod. Pero igo lang siyang gitubag
ni Gwen nga napapas nang balaod nga iyang gihisgutan.
Di kasulti si Rodriguez sa tukmang numero pero nakaseguro
siya nga sobra sa katunga sa mga kontratang gisudlan sa Kapitolyo sa tibuok
2004 nga way pagtugot sa SP. Di sab siya mosulti kon iya bang girekomendar
nga i-disallow ang laktod nga mga transaksiyon.
-o0o-
Ang dul-an sa usa ka tuig nga pagpakahilom sa COA labot sa kontrobersiya
gibuak ni Cebu Provincial Board Member Luigi Quisumbing. Pero di COA ang
ni-alerto niya kon dili ang upisina sa gobernador. Ang supplemental budget
No. 1 nga gisumiter sa gobernador ngadto sa SP niadtong Abril 4 maoy
nakapahibawo ni Quisumbing nga dugay ra diay silang gilaktawan.
Pero nihit kaayong mga dokumento nga magamit sa ilang pakisusi. Mismong
kopya sa mga kontrata sa security ug janitorial services puwerteng dugayang
gihatag. Maong nahadlok ang board members nga nikiha sa gobernador sa
Ombudsman nga, kon di masuspenso si Gwen, maniobrahon ang mga dokumento aron
kalutsan ang giisip nilang kalapasan sa balaod.
(Ugma: Kalibog sa GPRA.) [30] Email: leo_lastimosa@abs-cbn.com

_________________________________________________________________
Express yourself instantly with MSN Messenger! Download today it's FREE!
http://messenger.msn.click-url.com/go/onm00200471ave/direct/01/

Arangkada for May 18, 2005

ASOY SA LAKTAW I

Ang labing unang nikuwestiyon sa paglaktaw sa gobernador sa Sugbo sa mga
sakop sa Sangguniang Panlalawigan (SP) sa iyang pagsud og mga transaksiyon
dili si Board Member Luigi Quisumbing sa ikaunom nga distrito sa Sugbo.
Nagsugod ang kontrobersiya tangkod nang usa ka tuig ang nilabay, di pa board
member si Quisumbing. Ug ang unang nanalipod sa gitumbok nga anomaliya dili
si Gobernador Gwen Garcia.
Ang orihinal nga nagka-engkuwentro sa isyu mao sila si kanhi gobernador
Pablo Garcia, amahan ni Gwen, ug si Nancy Aparri, ang team leader sa COA
auditors sa Kapitolyo. Gisuwatan ni Aparri si Pablo niadtong Mayo 17, 2004
dihang iyang nakuykoyan ang pipila ka kontrata sa Kapitolyo nga way pagtugot
sa SP. Iyang gipahinumdoman si Pablo nga nakalapas siya sa section 22,
paragraph C, sa R.A. 7160, ang Local Government Code.
-o0o-
Human nadawat ang suwat ni Aparri, si Pablo nipalihok dayon sa iyang
makinarya pagpanalipod sa mga transaksiyon nga iyang gisudlan:
 Mayo 20, 2004, tulo ka adlaw human sa suwat ni
Aparri: Nangayog opinyon labot sa isyu si Ramon L. Dumayac Jr., asst.
provincial accountant, gikan ni COA Regional Legal and Adjudication Director
Roy L. Ursal;
 Hunyo 7, 2004: Nipagawas og resolusyon ang Bids and
Awards Committee (BAC) sa Kapitolyo nga gipangulohan ni Eduardo Habin nga
nibasura sa baruganan ni Aparri; ug
 Ang resolusyon sa BAC gigamit dayong Pablo sa iyang
bawos sa suwat ni Aparri nga bahaw nang balaod nga gisandigan sa COA
pagkuwestiyon sa iyang mga transaksiyon.
-o0o-
Atubangan sa pangisog ug paugat sa Kapitolyo, wa papiri ang lokal nga mga
opisyal sa COA:
 Hunyo 15, 2004: Gisuwatan ni Ursal si Dumayac nga
ang Section 22 sa R.A. 7160 wa masukwahi, busa wa ma-ammend ni ma-repeal sa
R.A. 9184 (Government Procurement Reform Act); ug
 Hunyo 22, 2004: Subling gipahinumdoman ni Aparri
ang Kapitolyo nga nakalapas sila sa balaod, ning higayona gipasukip na
niyang legal opinion ni Ursal.
-o0o-
Pero lig-on nang baruganan sa Kapitolyo. Dihang nipuli si Gwen sa iyang
amahan sa udtong tutok sa Hunyo 30, 2004, determinado siyang ipadayon
paglaktaw ang PB.
Nganong wa man dayon katimaho ang media sa kontrobersiya? Mahimong tungod
sa ilang kalinga sa kaguliyang sa eleksiyon. Mahimo sang tungod sa libreng
snacks ug paniudto sa media bureau sa mga Garcia nga wa bungkaga human sa
eleksiyon.
-o0o-
Mahimo sang tungod kay gitagoan ang kontrobersiya gikan mismo sa ubang
opisyal sa Kapitolyo. Pananglitan, si Provincial Accountant Marieto Ypil
nisuwat ni Provincial Administrator Habin kay nasagmuyo nga gipahibawo siya
sa legal opinion ni Ursal niana nang Agosto 25, kapin sa duha ka buwan human
kini nadawat sa Kapitolyo.
Sa kasamtangan, gilabay si Aparri sa Danao. (Padayunon ugma)

Email: leo_lastimosa@abs-cbn.com

_________________________________________________________________
Don't just search. Find. Check out the new MSN Search!
http://search.msn.click-url.com/go/onm00200636ave/direct/01/

Pulso sa DYAB Abante Bisaya, Maayong Buntag Kapamilya ug TV Patrol Central Visayas

<div>Uyon ka ba sa pag-umol sa P5M nga freedom fund para sa gipamatay nga mediamen?</div> <div>Please text your answer to DYAB REACT (opinion) and send to 2366.</div>

Arangkada for May 17, 2005

P5M DI SULBAD

Ang pagsud sa bagyong Crising sa teritoryo sa Pilipinas gipanghinaot nga
mao nay mohatag og kinutoban sa lapad ug bangis nga huwaw nga nipahubas sa
tubig ug nigusbat sa panginabuhi di lang sa mga mag-uuma sa kabukiran kon
dili hasta nang mga molupyo sa dagkong mga syudad. Nag-uwan-uwan nang pila
ka bahin sa Sugbo sa pagsugod ni Crising isip shallow low pressure area sa
amihanang Mindanao. Gilaoman nga mas kusog ug mas lapad nga uwan ang
mamugna karong nahimo nang bagyo si Crising nga may gikusgon sa hangin nga
55 kilometros kada oras.
Kay wa man gyoy makaseguro sa kahimtang sa panahon, hastang Pagasa niawhag
sa publiko sa pagpangaliya nga moabot nang tinguwan sa kataposang semana sa
Mayo o, labing dugay, sa unang semana sa Hunyo sa di pa madugangan ang mga
lugar nga mapugos pag-rasyon sa nihit nang suplay sa tubig.
-o0o-
Ang paglusad ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo sa P5 milyones nga
�freedom fund� para sa gipamatay nga mga sakop sa media ug sa nagbangotan
nilang pamilya maayong lakang. Pero di maoy solusyon sa problema. Gani,
nahadlok kong makalipat hinuon ni sa gobyerno sa pagsulbad sa tinuod nga
problema.
Samtang pipila sa gipamatay nga mga sakop sa media gidudahang apil sa
pangurakot, nga gipatay sila kay nakabahin sa kita sa ilegal nga kalihokan,
ang mayoriya sa mga biktima ligdong ug matinud-anon nga nagtuman sa ilang
trabaho�pagbisto sa mga anomaliya ug pagpatigbabaw sa kamatuoran. Pero
bisan pa ini, di sila angayng hatagan og espesyal nga pagtagad.
Kay ang pagbuwag sa media gikan sa mas dakong katilingban nga nahiagom sa
wa masulbad nga bangis nga mga krimen nahadlok kong makapasaag lang sa
gobyerno.
-o0o-
Ang nahitabo sa media�nga nisaka pag-ayong gidaghanon sa mga peryodista ug
mga magsisibya nga gipangluba�representante lang sa nahitabo sa tibuok
nasud: Makapaalarma nga pagsulbong sa kriminalidad nga wa masulbad sa
huyang ug busluton nga sistema sa hustisya.
Ang daotang balita parang Presidente Arroyo mao nga di ni masulbad pinaagi
sa P5 milyones nga freedom fund. Mahimong makapahilom ni sa mga sakop sa
media nga niisip sa ilang kaugalingon nga espesyal nga angayng hatagan og
espesyal nga proteksiyon. Pero di ning kabadlong sa mga kriminal pagpadayon
sa linuog nilang binuhatan.
-o0o-
Mahimo bang dunay makahunghong ni Presidente Arroyo nga bisan pila pa ka
milyon ang ibubo para sa witness protection program, way tarung nga mga
sibilyan nga mosugal sa ilang seguridad kon di mapapas ang pagduda nga mga
polis, militar ug mga politiko maoy konsabo sa mga kriminal.
Ug nga di kuwarta ang makaaghat sa mga saksi sa krimen pagbarug kon dili
ang pagkumbinser nila nga takos ang sistema sa hustisya pagpanalipod nila ug
pagsilot sa mga kriminal. [30] Email: leo_lastimosa@abs-cbn.com

_________________________________________________________________
FREE pop-up blocking with the new MSN Toolbar - get it now!
http://toolbar.msn.click-url.com/go/onm00200415ave/direct/01/

Pulso sa DYAB Abante Bisaya ug TV Patrol Central Visayas

Angay bang mangayog pagtugot sa Provincial Board si Gov. Gwen Garcia sa mga transaksiyon nga iyang sudlan?
Please text your answer to DYAB REACT (opinion) and send to 2366.

Arangkada for May 16, 2005

LALIS SA LASLAS

Niinsistir si Winston Garcia, ang Sugbuanong presidente ug general manager
sa GSIS, nga P200,000 na lay iyang gidawat nga binuwang suholan human niya
laslasi og P160,000 dihang nisugo si Presidente Gloria Macapagal-Arroyo nga
ibanan ang dagkong suholan ug mga benepisyo sa mga opisyal sa mga
korporasyon sa gobyerno. Matod ni Garcia duha ka hugna ang laslas sa iyang
suholan:
� P60,000 sugod niadtong Hulyo 2001 sa unang pagpagawas sa sugo sa
presidente; ug
� Laing 100,000 sugod niadtong Oktubre 2004 dihang gilab-as sa presidente
ang iyang sugo.
Tungod ini, nangangkon nang mga torotot ni Garcia nga siyay usa sa labing
dako,
kon di man maoy labing dako, og laslas sa suholan.
-o0o-
Ambot unsa katinuod ang pangangkon ni Garcia. Kay di pa gyod makalimtan sa
publiko nga dihang nigawas ang sugo sa presidente isip kabahin sa nasudnong
kampanya sa pagdaginot, wa dayon motuman si Garcia. Gani, gihulga pa niya
ang presidente nga ikiha sa paglapas sa GSIS charter kon mamugos gyod
paglaslas sa iyang suholan. Kanus-a man gyod nagsugod ang pag-iban sa iyang
suweldo?
Kon basehan ang kuwentada ni Garcia nga niabot na og P3.287 milyones ang
iyang nauli ngadto sa GSIS, 2002 na ug dili 2001 nagsugod ang laslas sa
iyang suholan. Pero ang labing anomaluso mao ang pagdeposito ni Garcia sa
iyang pribadong bank account sa iyang giuli nga suholan. Sakto si Budget
Secretary Emilia Boncodin. Sama ra gihapong gibolsa ni Garcia ang kuwarta
kay siya na may nagkontrolar sa kuwarta. Gawas sa pagsupak sa sugo sa
presidente, angay sab diay siyang taktakon kon tinuod ang pasangil sa iyang
pagpangilad.
-o0o-
Human gibisto ni Boncodin ang iyang binuang, nagkara-kara si Garcia
pagluwat og manager�s check nga P3.2 milyones para sa GSIS pension fund.
Matod sa mga torotot ni Garcia gihatag niyang tseke niadtong Biyernes, pila
ka oras human nibuto ang expose ni Boncodin sa media. Timan-i nga sila ray
nipagarpar nga sa Hulyo 2001 pa gilaslasan ang suholan ni Garcia. Nganong
naabtan mag upat ka tuig una na-uli ang kuwarta sa GSIS?
Igo lang niingon si Garcia nga ang kuwarta nagrepresentar sa iyang gilaslas
sa iyang suholan sa niaging 45 ka buwan. Wa klaroha ni Garcia kon ang iya
ba lang ning deposito. Labaw nang wa hisguti asa na padung ang dakong
interes sa dakong kuwarta.
-o0o-
Dunay nakahunghong nako nga di angayng magsalig si Garcia sa pagdupa ni
Presidente Arroyo niya. Kay para sa mga nasuhito sa estilo sa presidente,
ang pagdayeg gikan niya di garantiya sa pagpabilin sa puwesto.
Ilang gitumbok ang nahitabo ni kanhi customs district collector Billy
Bibit. Kinsa gitaktak pila ka buwan human dayega sa presidente ang dako
niyang koleksiyon sa Sugbo. [30]

Email: leo_lastimosa@abs-cbn.com

_________________________________________________________________
Express yourself instantly with MSN Messenger! Download today it's FREE!
http://messenger.msn.click-url.com/go/onm00200471ave/direct/01/

Arangkada for May 15, 2005

WINSTON PAKAUWAW

Sa di pa magpiyesta si Winston Garcia sa pagdeklarar ni Presidente Gloria
Macapagal-Arroyo nga magpabilin siyang presidente ug general manager sa
GSIS, angay niyang tugkaron ug hinuktokan ang sukaranan nga gigamit sa
presidente pagsagang sa sibaw nga mga awhag sa pagpalagpot ni Garcia sa
katungdanan. Wa panalipdi sa presidente ang iyang katakos ni kaligdong.
Ang bugtong alas ni Garcia para sa presidente mao nga nikita ang GSIS og P35
bilyones ubos sa iyang liderato.
Nga makapaklaro unsay klase sa pagkatawo di lang ni Winston kon dili hasta
na sa presidente. Pulos sila niisip sa kuwarta nga maoy labaw sa tanan.
Labaw sa katakos ug kaligdong. Maong magpabilin si Winston sa GSIS bahala
na kon, labaw sa bisan unsang natampo niya sa nasudnong panudlanan, mas dako
ang kadaot nga iyang nahimo sa pagpakauwaw sa administrasyon.
-o0o-
Klarong nitabang ang Malakanyang pagpahiyos sa mga pakauwaw ni Garcia sa
GSIS. Klarong pinugos ang resignasyon sa igsoon ni Winston, si Farla
Carolyn Empemano, gikan sa GSIS biniyaan ang iyang eskandalusong P130,000
nga binuwan nga suholan ug allowances. Mahimong pagbuot ni sa palasyo. O
desperadong maniobra ni Winston aron di siya maduhig ug matangtang sa
puwesto.
Lisod hinuong toohan nga isakripisyo ni Winston ang iyang igsoon. Kay
nahimo nang trademark sa ilang pamilya ang pagsegurong kahatagan og puwesto
sa gobyerno ang tanang paboritong sakop. Ang pagpabaga ni Winston pagtudlo
kang Farla sa GSIS kalabwan lang sa pagtudlo sa iyang igsoong si Gobernador
Gwen Garcia sa hapit tanang sakop sa ilang pamilya sa Kapitolyo sa Sugbo.
-o0o-
Salamat na lang nga wa kaipsot si Winston gikan sa usa sa pipila na lang
nga nahibiling ligdong nga sakop sa gabinete, si Budget Secretary Emilia
Boncodin. Gikuwestiyon ni Boncodin ang bantang nga pagsupak ni Winston sa
sugo ni Presidente Arroyo nga laslasan ang dako niyang suholan ug mga
benepisyo.
Wa mailad si Boncodin sa pangangkon ni Winston nga naibanan nang iyang
binuwang suholan (P625,308.83). Kay ang kantidad nga giiban (P159,000)
gideposito ra sang Winston sa iyang personal nga bank account. Klarong di
pa gyod andam si Winston pagtuman sa sugo sa presidente. Nga wa lang sab
maglangas bisan gihulga nang Winston nga ikiha kon mamugos pag-iban sa iyang
suweldo.
-o0o-
Ang pamakak ni Winston nga gilaslasan nang iyang suholan makahatag nato og
laing katin-awan nganong nagpabilin siya sa puwesto. Kamao diay, ug di siya
managana pagamit sa iyang katakos kon maapiki na, sa pagmaniobra sa mga
numero.
Hinaot nga tinuod gyong P35 bilyones ang kita sa GSIS. Hinaot nga ang
gibisto ni Boncodin nga maniobra pagtago sa tinuod nga suweldo ni Winston wa
gamita sa pagpaburot sab sa kita sa GSIS aron lang pagpabilib sa presidente.
[30] Email: leo_lastimosa@abs-cbn.com

_________________________________________________________________
Don't just search. Find. Check out the new MSN Search!
http://search.msn.com/

Arangkada for May 14, 2005

HAIN NANG UWAN?

Haskang kusoga sa uwan pagmata nako gahapon sa kadlawon. Pero nilungtad lag tres minutos. Ug sa amo rang bahin sa Pagsabungan, Mandaue. Taligsik ray natilawan sa ubang lugar. Ang ubang bahin sa Sugbo nagpabiling uga, gilikosan sa huwaw, wa mabalda sa bisan unsang pisik sa uwan.

Pero nipasalig si Engr. Oscar Tabada, direktor sa Pagasa Mactan, nga masugod nang uwan sa kataposang semana sa Mayo. O labing dugay sa unang semana sa Hunyo. Nga gihangop dayon sa MCWD. Kansang kadagkoan nipasidaan nga magrasyon na sa tubig kon di mouwan hangtod sa ikaduhang semana sa Hunyo.

-o0o-

Segun ni Engr. Ernie Delco, asst. gen. manager for operations sa MCWD, mas grabe ang huwaw karon kay sa bangis nga huwaw niadtong 1997. Ang dakong tidlom sa tubig ilawom sa yuta nakapugos nila pagsera sa upat nila ka bomba. Matod ni MCWD Chairman Juan Saul Montecillo mahimong wa nang kaabot ang ilang mga tubo sa tubig kay hangin na lay nasuyop.

Nipasidaan sab si Tabada nga nagkasubsob nang El Nino tungod sa wa mabadlong nga pag-init sa kalibotan. Gitumbok ni Tabada ang kasagmuyo sa Canada sa sayong pagkatunaw sa ilang ice, mas sayo og tulo ka buwan kay sa naandan. Gisaway sab niyang US, nga maoy labing dakog natampo sa global warming, nga nisabotahe sa Kyoto Treaty pinaagi sa pagpaburot sa kalibotanong gubat batok sa terorismo.

-o0o-

Tungod sa krisis sa tubig, niangkon si Montecillo nga mas apurahon nilang pagpalapad sa tinubdan sa tubig. Nasubo siya sa kapakyas sa nangaging liderato pagpatubo sa gidaghanon sa mga konsumidor sa Metro Cebu (30%) nga ilang naserbisyohan.

Sa mga proyektong gitun-an karon sa MCWD, nga naglakip sa pagkuhag tubig gikan sa Carmen ug Toledo, gihulagway ni Montecillo nga labing masaaron ang paghimog mini dams nga mosawo sa uwan gikan sa bukid. Kon molampos ang pilot areas sa mosunod nga duha ka tuig, nipasalig si Montecillo nga gawas nga madugangan ang ground water, maibanan pa gyod kon di man hingpit nga masulbad ang baha dinhi sa patag.

-o0o-

Niadtong nagpuyo pa ko sa Davao, ang tanang kabalayan dunay tangke para sa uwan. Nga maoy gisaligan para sa inadlaw namong panginahanglan sa tubig. Pero pag-abot nako sa Sugbo, di ganahang maligo sa uwan ang akong mga higala kay di kawaswas sa sabon ug magdangog kunong ilang lawas.

Nga posibleng usa sa hinungdan nganong wa magsilbi ang ordinansa sa Cebu City nga nagmando sa tanang buildings pagtukod og tangke para sa uwan. Nakakitag lusot ang building owners nga hilom ang ordinansa parte sa pagamit sa mapondo nga tubig. Maong ang ilang gitukod nga mga tangke, inay makadugang sa suplay sa tubig, nakadugang na hinuon sa tinubdan sa dengue. [30]

Arangkada for May 13, 2005

BAG-ONG SULBAD

Balido ang mga sugyot ni Senador Miriam Defensor Santiago sa pagbanhaw sa kaligdong sa politikanhong liderato sa nasud. Sa wa pa siya mo-walkout sa tigom nga nangandam sa political summit nga gitakdang himoon karong Agosto, nidiskurso si Santiago ug niluwat ning mosunod nga radikal nga mga lakang:

• Kinahanglang mopirma ang tanang moapil sa summit og sinuwat nga deklarasyon nga di sila magpapili sa bisan unsang puwesto sa gobyerno human mapupos ang ilang termino aron makumbinser ang katawhan nga kaayuhan gyod sa nasud ug di personal nga kabulahanan ang ilang ipatigbabaw; ug
• Pormal nga irekomendar sa summit ngadtong Presidente Gloria Macapagal-Arroyo nga di na siya motudlo og mga sakop sa gabinete nga kapin sa 40 anyos kay ang mga opisyal nga kapin sa 40 giisip na sa kinabag-an nga kurakot ug di kasaligan.
  

-o0o-
Ang labing nasabak sa santako ni Santiago mao ang retiradong mga heneral, nga naglakip sa iyang mortal nga kaaway, si kanhi presidente Fidel Ramos, kinsa iyang gipasanginlan nga nanikas sa ilang panag-atbang sa eleksiyong presidensiyal niadtong 1992:

• Ang retiradong mga opisyal sa militar kinahanglang tangtangon sa puwesto ug did-an na paghupot og bisan unsang puwesto sa umaabot ang aktibong mga opisyal human sa ilang pagretiro sa pangedarong 55;
• Kinahanglang pagamyan ang militar aron maibanan ang way kapuslanang mga heneral nga, kon wa nay laing lingaw, magplano na lang unsaon pagsakmit ang gobyerno; ug
• Tangtangon sa katungdanan ang mga opisyal sa militar nga masakpang nagpa-eskuyla sa ilang mga anak sa US ug Uropa.
  

-o0o-
Sama sa gipaabot, inay seryusuhon pagtuki ang mga sugyot ni Santiago, gilibak siya sa mga politiko nga iyang gitalikdan nga gipangulohan sa mga trapo nga silang House Speaker Jose de Venecia ug Senador Edgardo Angara. Mahimong tinuod ang ilang paniid, labi na tungod sa politikanhong kasaysayan sa senadora, nga mahimong di seryuso si Santiago.

Pero ang radikal nga mga solusyon maoy gikinahanglan ning
krisis nga nihakop sa nasud karon. Ug kon matinud-anon ang mga arkitekto sa political summit paghiusa sa katawhan, angayng buksan ang ilang panghunahuna sa bag-ong mga ideya inay mopilit sa mga solusyon nga nakapasamot sa atong katimawa.

-o0o-
Dunay laing duha ka radikal nga ideya nga maoy angayng himoong sumsoman ug bayloan og mga panghunahuna:

• Ang sugyot ni Thads Bentulan, kansang series nagsugod sa BusinessWorld gahapon, nga umintohan ang minimum nga suholan ngadto sa P20,000 kay ang pagdugang sa purchasing power sa mga trabahante maoy yawe sa kalamboan; ug
• Ang sugyot ni Edgar Godinez, kanhi sakop sa Regional Wage Board, papason ang armadong kusog ug ibalhin ngadto sa kapolisan ang tanan nilang gimbuhaton kay, niya pa, way nasud nga may katakos pag-atake sa Pilipinas nga di molampos. [30]

Pulso sa DYAB Abante Bisaya, Maayong Buntag Kapamilya ug TV Patrol Central Visayas

Too ka bang nasudlan og dautang espiritu ang nursing students sa Sambag Dos?
Please text your answer to DYAB REACT (opinion) and send to 2366.

Arangkada for May 12, 2005

BUHIS SA TUBIG   Dunay gahom ang Metro Cebu Water District (MCWD) sa pagkolekta og bayad gikan sa mga tag-iya sa deep wells nga namaligya og tubig. Pero di silang kapaningil og bisan unsang bayranan gikan sa mga molupyo nga may pribadong mga bomba para sa personal nilang mga panginahanglan. Mao ni giklaro ni Daniel Landingin, senior deputy administrator sa Local Water Utilities Administration (LWUA), atubangan sa awhag ni Cebu City Mayor Tomas Osmena nga buhisan ang tanang tag-iya og mga bomba sa tubig sa Metro Cebu. Nipasabot hinuon si Landingin sa DYAB Abante Bisaya nga ang kantidad nga makolekta sa MCWD, nga ubos sa balaod tinoon sa National Water Resources Board (NWRB), di tawgon og buhis kon dili isipon nga "production assessment charge." -o0o- Sakto si Landingin. Di makiangayon ang pagpahamtang og dugang bayranan sa mga konsumidor nga nagtukod og ilang kaugalingong mga bomba di para sa negosyo kon dili para sa panginahanglan sa mga sakop sa ilang pamilya: Wa silay laing kapilian kay apil sila sa 70% sa mga konsumidor sa tubig sa Metro Cebu nga hangtod karon wa maabti sa serbisyo sa MCWD; Mas dako nang daan ang ilang gasto sa pagkawot sa atabay, pagpalit sa bomba ug pagpaandar ini kay sa pagbayad sa mas ubos nga bayranan sa MCWD; ug Kon mamugos gyod si Mayor Osmena pagbuhis nila, mahimong mapugos sila pagtabon sa ilang atabay pagpawong sa ilang bomba, makasuplay bag tubig si Osmena ug ang MCWD nila? -o0o- Kon buot ganing hunahunaon, mas dako ang tulubagon sa MCWD ngadto sa mga Sugbuanon. Nganong nagpatugatuga man sila og monopoliya sa pagsuplay og tubig sa Metro Cebu nga 30% ra man diay sa mga konsumidor ang ilang maserbisyohan? Angay silang paninglan sa seryusong krimen paghikaw sa mga Sugbuanon sa labing batakang panginahanglan kay wa may lalis nga mas importante ang tubig kay sa pagkaon. Di ba angayng bungkagon nang monopoliya sa MCWD aron nga kahatagan og higayon ang ubang mga kompaniya sa pagtanyag og mas lapad ug mas maayong serbisyo sa Metro Cebu? Di makadawat sa simpatiya sa giuhaw nga publiko ang mga opisyal nga, human napakyas sa ilang obligasyon pagsuplay og tubig sa kinabag-an sa mga molupyo, manghudlat na karon pagbuhis sa mga konsumidor nga igo lang naningkamot pagkuha sa tubig nga wa mahatod sa MCWD. -o0o- Di sang kakuha sa akong simpatiya ang mga nagnegosyo og tubig. Samtang nakatabang sila sa kinabag-an sa mga konsumidor nga gipalaway lang sa tubig sa MCWD, angay silang mobahin sa gobyerno sa dagko nilang ginansiya. Pero unsaon pagkuwenta ang ilang konsumo? Unsay mahimo sa MCWD kon di silang pasudlon sa mga pabrika? Dunay sugyot si Landingin: Inay manghudlat, angayng makigsabot sa mga negosyante. [30]

Email:  leo_lastimosa@abs-cbn.com

---

Express yourself instantly with MSN Messenger! MSN Messenger Download today it's FREE!

Arangkada for May 11, 2005

HULGA SA HUWAW

Kapin na sa 100 ka retailers sa National Food Authority (NFA) sa Sugbo ang nasakpan nga namaligya sa baratong NFA rice isip commercial rice. Nabisto ang ilang kalapasan dihang gisusi sa mga inspektor sa NFA ang mga reklamo sa mga konsumidor nga wa na silang kakita og NFA rice sa ilang mga merkado. Nahibaw-an hinuon sa DYAB Abante Bisaya gikan ni Ernesto Lariosa, tigpamaba sa NFA Central Visayas, nga suspenso ray silot sa unang duha ka kalapasan. Makanselar lang ang lisensiya sa retailers sa NFA kon masakpan sa ikatulong higayon.

Dugay na ning maong bisyo sa NFA retailers. Pero nisamot kadako ang tentasyon karon tungod sa kamahal sa presyo sa commercial rice, sa kataas sa kalidad ug sa kabarato sa NFA rice nga kinompra gikan sa Vietnam (gibaligya lang sa tag P16 ug P18 ang kilo). Hinaot nga magpadayon ang pagbantay sa NFA aron di mahikawan ang labing kabos sa kinabaratohang bugas sa merkado nga, bisan limitado ang suplay, makabangil og dyutay sa pagpatuyang sa mga negosyante pagpaburot sa ilang ginansiya sa commercial rice.

-o0o-

Nisubli pagpasalig si NFA Provincial Manager Clyde Omictin nga duna silay igong pondo sa bugas para sa mosunod nga mga buwan nga gitawag og tingbitay sa iro. Niangkon hinuon si Theresa Alegado, nasudnong presidente sa Grains Retailers Confederation (Grecon) nga tungod sa kalapad sa huwaw ug sa kamahal na sa presyo sa bugas sa Vietnam ug ubang kanasuran, way garantiya nga mahibalik nang normal nga suplay ug presyo sa bugas sud ning tuiga.

Nireklamo ang pipila ka mga konsumidor nga nisaka na og hangtod sa P10 ang presyo sa bugas humay ug mais. Gipasabot ni Omictin nga tungod ni sa pagtidlom pag-ayo sa ani sa tradisyonal nga mga tinubdan sa bugas tungod sa El Nino. Pero giklaro ni Alegado nga mas gamay ang pagsaka sa presyo sa regular ug well-milled rice kon ikumparar sa mas mahalon nga fancy rice.

Nagkauyon hinuon silang Omictin ug Alegado nga way cartel dinhi sa Sugbo nga nagkontrolar sa suplay ug presyo sa bugas.

-o0o-

Gipanghimakak ni Pagasa Director Oscar Tabada nga mas grabe ang El Nino nga nihakop karon sa Sugbo kay sa orihinal nilang gipangagpas. Niingon si Tabada nga ang pagtidlom sa suplay sa tubig di hingpit nga ikabasol sa El Nino kay dako man sab og natampo ang pagkaupaw sa kalasangan ug kabukiran sa Sugbo ug kusog nga pagtubo sa populasyon.

Matod ni Tabada 34 degrees celsius ray kinatas-ang temperatura nga ilang nasukod sa Sugbo pero mas nabatyagan sa mga molupyo ang grabeng kainit tungod sa mas daghang abog ug aso gikan sa kadalanan ug mga pabrika nga nakapugong sa pagsaka sa kainit sa yuta. [30]

Email: leo_lastimosa@abs-cbn.com

Ikaw ang Lahat sa Akin: May 16 na!

ABS-CBN proudly presents its newest teleserye, Ikaw ang Lahat Sa Akin,
set to premiere on a prime evening slot on Monday, May 16.

Ikaw ang Lahat Sa Akin stars teleserye princess Claudine Barretto,
cast for the very first time alongside one of today's most popular
screen teams, John Lloyd Cruz and Bea Alonzo. Also heading this
exceptional cast are Angelika de la Cruz, Shaina Magdayao, and Diether
Ocampo.

An emotional story about love and life that can happen to any one of
us, Ikaw ang Lahat Sa Akin is considered by many as a return to form
for the teleserye format that ABS-CBN pioneered and perfected.

Directed by Eric Reyes (Sana'y Wala Nang Wakas) and Jerome Pobocan
(Hiram), and costarring acclaimed actors Hilda Koronel, Tirso Cruz
III, Jaclyn Jose, Noni Buencamino, and Carmi Martin, with Kathleen
Hermosa, Vanna Garcia, Marla Boyd and Glaiza de Castro, Ikaw Ang Lahat
Sa Akin centers on the story of three young women whose journeys
intersect in the most unexpected of ways.

Nea Cruz Fontanilla (Claudine Barretto) and Jasmin Cruz Fontanilla
(Bea Alonzo) are sisters, although they haven't seen each other since
Nea was five – when Nea's father Larry (Noni Buencamino) abandoned her
and her mother Elena (Jacklyn Jose) to live with the rich Yolanda
(Carmi Martin).

Pulso Sa DYAB Abante Bisaya ug TV Patrol Central Visayas

Uyon ka ba sa paghatag sa Kongreso ni Presidente Arroyo og standby authority sa pag-uminto sa Value Added Tax (VAT)?

Please text your answer to DYAB REACT (opinion) and send to 2366.

Post Opinions

Kuntzman: Who Buys the President’s Burgers?
What does the commander-in-chief do when he wants to buy a burger? Our columnist digs into the White House expense account.
The 100 Best High Schools in America -
The Goal: Never has high school had to do so much for so many. NEWSWEEK unveils the top schools across the country and suggests what others can do to make the grade.
The Complete List of the 1,000 Top U.S. Schools
Deciding the Fate of Captured Al Qaeda Leaders
Officials cheered the capture of Al Qaeda's No. 3 man. But what do we do with the growing group of top terror suspects once we nab them?
Runaway Bride: Cops Coping With Search Costs
How the cops are coping with the high cost of policing in a media-frenzied age.
How Grim Is Iraq? No One Knows for Sure -
A secret study urges that U.S. agencies at least agree on how to measure success or failure in Iraq.
Politics: Edwards Looks Back—And Ahead to 2008

Pulso sa DYAB Abante Bisaya ug TV Patrol Central Visayas:

Uyon ka ba sa paghatag sa Kongreso ni Presidente Arroyo og standby authority pag-uminto sa VAT ngadto sa 12%?
Text your answer to DYAB REACT (opinion) and send to 2366.

Arangkada for May 10, 2005

BUNAL SA VAT Bisag unsaon og nukus-nukos sa mga sakop sa Kongreso, klarong igo lang nilang gipasa ang responsibilidad sa pagpasaka sa value added tax ngadto ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo. Makapa-pogi nga ilang gibasura ang 2% nga uminto sa VAT nga gisugyot sa Malakanyang. Pero gihatagan nila og standby authority si Presidente Arroyo pagpa-uminto sa VAT sugod sa Enero sa sunod tuig. Nangugat ang mga senador nga di na madaog sa katawhan ang palas-unon nga 12% nga VAT ning higayona bisan sa pasangil nga gikinahanglan ang dugang buhis pagtapak sa higanteng alkanse sa budget. Maong ilang gipugngan ang dakong bunal nga ihapak unta sa palasyo ngadto sa katawhan. Pero inay hingpit nga ibalibag, ihatag ra sab nilag balik ang dakong bunal ngadto sa presidente ubos sa kundisyon nga unya na sa Enero ihapak. -o0o- Laing gimik sa pamolitika ni Presidente Arroyo ang nabisto. Ang health cards sa Philippine Health Insurance Corp. (Philhealth) nga iyang gisabod ngadto sa mga botante sa eleksiyon sa Mayo sa niaging tuig mohupas na karong Hulyo. Sa ato pa, ang gipasalig sa presidente nga libreng coverage sa Philhealth para sa labing kabos bale lag kapin sa tuig. Human ipahibawo sa presidente sa Philhealth, Francisco Duque III, ang nag-ung-ong nga paghupas sa health cards, way bisan gamay na lang nga ek ang presidente. Kalit lang nawagtang ang iyang dakong kabalaka sa kahimtang sa panglawas sa labing kabos—nga maoy iyang gigamit nga lusot atubangan sa sibaw nga pagduda nga ang health cards gitumong sa pagpamalit sa mga boto sa mga pobre. Hinaot nga tungod ni kay gusto sa presidente nga maningkamot pagbarug sa ilang kaugalingong mga tiil ang mga timawa, ug dili tungod kay way eleksiyon karong tuiga. -o0o- Eskandaluso sang lusot ni Duque sa nabisto nga dakong alkanse sa Philhealth nga niabot og P520 milyones. Matod niya gamay ra kaayong nawagtang nga pondo kay 4% ra sa kinatibuk-ang kita sa Philhealth nga P52 bilyones. Mao bay ipasabot ni Duque nga tungod sa kadako sa ilang kita mahimo silang magwaldas-waldas og kuwarta ug di sila angayng imbestigahon? Ang P520 milyones nga nawagtang sa Philhealth nagumikan sa peke nga claims sa mga benepisyo sa mga pasyente, mga doktor ug mga ospital. Nganong nalutsan man ang Philhealth ini? Gawas sa pipila ka pasyente, doktor ug ospital nga nasakpan, giapil ba pagsusi ni Duque ang posibleng kalambigitan sa iyang mga sinaligan sa Philhealth kansang pakigkonsabo gikinahanglan aron makalusot ang anomalusong mga transaksiyon? Ug kon tinuod nga himsog ang Philhealth, suma sa panghambog ni Duque, nganong kinahanglan man silang abonohan ni Presidente Arroyo og P530 milyones nga kuwestiyonableng gikuha gikan sa OFW Medicare Trust Fund sa Overseas Workers Welfare Administration (OWWA) niadtong Marso? [30]

Email: leo_lastimosa@abs-cbn.com