iNTouch Ad Features Leo Lastimosa

Arangkada for November 20, 2005

content="20051119;16341300">

     MIKE UG WINSTON

Ang bisan unsang pagduda sa kasuod nilang First Gentleman Mike Arroyo ug sa Sugbuanong presidente ug general manager sa Government Service Insurance System (GSIS), Winston Garcia, napapas dihang morang itoy nga nagsunudsunod si Garcia kang Arroyo atol sa pagtugyan sa sulo sa Southeast Asian games sa Sugbo sa niaging semana. Sa usa ka bahin, mapagarbuhong gipakita ni Garcia ngadto sa mga Sugbuanon ang gamhanan niyang koneksiyon sa labing taas nga ang-ang sa nasudnong liderato. Sa pikas nga bahin, wa na kakita si Arroyo og panginahanglan pagtago pa sa iyang batabata sa Sugbo atol sa iyang labing unang pagduaw dinhi human palayasa sa nasud sa iyang kaugalingong asawa.

Karon, nahibawo na ta nganong nagpapating si Pres. Arroyo atubangan sa sibaw nga mga awhag pagtaktak ni Garcia sa puwesto. Duol gyod diay sa luwag si Garcia maong gipalabi sa presidente ang pagbiya sa labing ligdong nga mga sakop sa iyang gabinete nga pulos nikuwestiyon sa pagduma ni Garcia sa GSIS—sa wa pang Hyatt 10, unang nibiya si kanhi finance secretary Jose Isidro Camacho.

-o0o-

Daghang huhungihong pero wa gyoy makatino nganong nagkasuod pag-ayo silang Garcia ug Mike Arroyo. Dunay niingon nga puwerteng biliba ni Arroyo sa katakos ni Garcia pagpalusot og kontrobersiyal nga mga transaksiyon; samtang duna say niinsistir nga natabangan si Garcia sa laing suod ni Arroyo nga nasuod sa iyang igsoon, si Gobernador Gwen Garcia.

Bisan unsa pay pasaporte pagkabayo sa mga Arroyo, daghang nahibung sa pagpilit ni Garcia sa puwesto kay nakumbinser nang tibuok kalibotan nga siyay labing dakong demalas nga nahitabo sa GSIS, gawas lang sa magtiayong Arroyo, nga mao ray gikinahanglan ni Garcia aron makapa-mekat ngadto sa kaliboan ug usa niya ka kaatbang.

Natudlo si Garcia sa GSIS isip batabata ni kanhi gobernador Lito Osmena. Dihang nihunong na si Pres. Arroyo pagpaminaw ni Osmena, si Garcia dali ra kaayong nakakumpayot sa sidsid sa mas gamhanang padrino.

-o0o-

Mas tugkarunon unsay nakasemento sa kasuod nilang Garcia ug Arroyo. Lisod kumbinsihon bisan ang labing suod nilang mga higala nga nagkasikit sila tungod sa naghitinghiting nilang gugma ug determinasyon pagserbisyo ug pagpatigbabaw sa interes sa publiko, labi na sa pobreng mga kawani sa gobyerno.

Ang dakong panginahanglan sa mga Arroyo pagtagbaw sa way kinutobang mga panginahanglan sa ilang mga alyado nga nakatabang pagpabilin sa presidente sa Malakanyang ug ang kadako sa puntil ni Garcia sa GSIS maoy nakapasamot sa mga intriga sa tinuorayng tuyo sa ilang relasyon.

Nakabasa ko gahapon og advertisement sa GSIS sa nasudnong pamantalaan nga nagsabod sa bakak nga di maapektahan sa VAT ang presyo sa isda ug mga utanon. Nahadlok kong di lang ang pagpamakak para sa VAT ang gikawilihan sa mga Arroyo sa ilang paboritong Sugbuanon. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for November 9, 2005

 

     GWEN JAM

 

Usa sa nakakumbinser sa liderato sa Metro Cebu Bridge Management Board (MCBMB) paglibkas sa binuang nilang eksperimento sa trapiko sa unang tulay sa Mandaue ug Mactan, ug nahadlok kong mas epektibo kay sa Binisaya natong yawyaw, mao ang mga balikas nga Tinagalog gikan sa mga delegado sa Ad Congress. Kay ang higanteng pagkabara sa trapiko sa Marcelo Fernan bridge maoy unang nisugat sa mga delegado sa pagkanaog sa ilang mga ayroplano sa Mactan-Cebu International Airport. Tiaw mo nang inay sa naandang lima ka gutlo, ang ilang biyahe gikan sa airport paingon sa tulay naabtan nag kapin sa oras.

Maong ang labing utokang mga haligi sa advertising industry sa nasud, pagmatuod sa tema sa kongreso nga andam na silang makigkumpetensiya sa kalibotan, paspas kaayong nideklarar nga duna nay bag-ong delicacy ang Sugbo puno sa utap, rosquillos, danggit ug inasal: Traffic Jam, Gwen Garcia brand.

-o0o-

Nidaog gyong lipatlipat sa kadagkoan sa Cebu State College of Science and Technology (CSCST). Aron pagpanghunaw og responsibilidad sa nag-alintabong mga eskandalo, nagpasiuga silag ritwal pagpangayo sa tabang sa mga "diwata" ug pagkumbinser sa tanang hingtungdan nga di tawhanon ang mga bulilyaso nga nahiagoman sa eskuylahan.

Gibugoan gyong mga opisyal sa CSCST sa ilang mga tinun-an. Human gihimong gatasan, karon gusto na sang hiloan ang linghod nilang pangisip nga daotang mga espiritu, ug busa di nila kasuklan, ang nitunglo sa eskuylahan.

Daotang mga espiritu ba diay nagtukmod nila pagkobra sa kuwartang di ila ug pagsabod sa mga diploma nga morang tipasi? Ang kabangis sa ilang pangilad kalabwan lang sa tininuod nga pagbalaan sa mga "diwata."  Mangingilad o too-toohon, kademalas sa mga tinun-an nga ubos sa ilang pagduma.

-o0o-

Nahinayon ang pag-ihaw og mga hayop sa main campus sa CSCST. Segun sa nagpakabanang mga tinun-an, magtutudlo ug kawani ang kadaghan sa dugo gikan sa ugis nga manok, baboy ug ubang hayop nga giihaw nga gipasirit sa tambalan sa tibuok hawan sa eskuylahan karibalan lang sa nagbaha nga masteral ug doctoral degrees sa labing dagkong mga opisyal sa eskuylahan.

Dako gyod tingaling gasto kay bisan sa kadagko sa puntil nilang Dr. Jose Sal Tan, Dr. Victor Villaganas ug kaubanan, o tingali mas tihik lang sila sa nangamatay, gipaamot pa gyod nilang mga magtutudlo. Kasaligang mga tinubdan nagbutyag nga ang tambalan nga nangu sa kalihokan nangayog P60,000, way labot sa gasto sa pagpangompra, pag-ihaw ug pagluto sa halad nga mga hayop.

Lain ning pruyba sa kahiwi sa panglantaw nilang Tan, Villaganas ug kaubanan. Makagasto silag kapin sa P100,000 para sa mga "diwata" pero gipasagdan ang mas mahinungdanon ug mas dinaliang panginahanglan sa mga tinun-an, sama sa mga pansayan ug mga lingkoranan. [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for November 18, 2005

content="20051117;15192600">

     DIWATA SA CSCST

Ang kadagkoan sa Cebu State College of Science and Technology (CSCST) nag-amut-amot para sa talagsaong kalihokan: Maghikay silag makabuhong nga piging sa dakong hawan sa main campus pagtawag sa mga diwata nga gipanghinaot nilang moabog sa daotang mga espiritu nga gipasanginlan nilang maoy hinungdan sa sunudsunod nga mga bulilyaso sa eskuylahan. Silang Dr. Jose Sal Tan, presidente, ug Dr. Victor Villaganas, bise presidente, ang kinadak-an og nakolekta sa makabungog nga honorarium sa evening program sa CSCST nga gipahunong na sa COA ug Ombudsman, maoy labing dagkog amot.

Ang CSCST way kuwarta para sa labing batakang mga panginahanglan sa mga tinun-an nga maoy gihimong gatasan sa ilegal nga mga benepisyo nilang Tan, Villaganas ug kaubanan. Pero abunda kaayo silag kuwarta para sa paghalad og daghang pagkaon para sa mga diwata. Di ikahibung nganong ang CSCST maoy usa sa labing hugaw ug gubaon nga eskuylahan sa gobyerno dinhi sa Sugbo.

-o0o-

Ang pagdiwata nilang Tan, Villaganas ug kaubanan ipabantang sa CSCST grounds aron makita sa tanang tinun-an. Unsa man intawoy mensahe nga gusto nilang itanom ngadto sa linghod nga mga panghunahuna sa kabataan:

• Nga bisan sa mga pagtulon-an sa mga simbahan ug sa mga nadiskubrehan sa mga siyentipiko, tinuod diay nga dunay gamhanang mga diwata?;

• Nga ang mga diwata, sama sa ilang padrinong mga politiko ug dagkong opisyal sa gobyerno, mahimo ra diayng suburnohan?; ug

• Nga kay di man magamit sa mga diwata ang baratilyong mga diploma nga maoy paboritong grasya nga isabod nilang Tan, Villaganas ug kaubanan, pabahaan na lang sila sa mga putahe, nga silang Tan, Villaganas ug ubang buhi ra say mag-una-una paghabhab?

-o0o-

Ang nag-unang pangaliya nilang Tan, Villaganas ug kaubanan ngadto sa mga diwata mao nga mawagtang na unta ang daotang mga puwersa nga ilang gibasol nga maoy nagpasiugda sa daghang kontrobersiya sa eskuylahan. Di kaha maayong hunghongan silang Tan, Villaganas ug kaubanan nga sila ra say maapiki kon paminawon sa mga diwata ang ilang awhag?

• Kinsa man diay laing matulisok sa makauuwaw nga treasure hunting sa Camotes campus sa CSCST gawas sa batabata nilang Tan, Villaganas ug kaubanan nga maoy nagtugot sa ilegal nga kalihokan?;

• Kinsa man diay laing sad-an sa pagkamatay sa ilang tinun-ang nakuryentihan gawas sa ilang pagpabaya sa masulub-ong kahimtang sa gubaon nang mga ekipo sa eskuylahan?;

• Kinsa may laing mabasol sa pag-ulbo sa lehitimong protesta sa nagpakabanang mga tinun-an, kawani ug magtutudlo gawas sa papating nilang pagkobra sa makabungog nga honorarium?;

• Kinsa may laing utok pagsabod sa mga diploma ngadto nilang Tan, Villaganas ug kaubanan apil nang ilang mga padrino nga wa katambong og bisan usa ka klase gawas ra sab nilang Tan, Villaganas ug kaubanan? [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for November 17, 2005

 

 

     DAKONG BALIKAS

Kon wa kang kapugong sa imong kasuko ug nakapamalikas sa labihang kahimangod kay, sama sa ubang kaliboan ka Sugbuanon, natanggong sab sa pagkabara sa trapiko sa duha ka tulay sa Mandaue ug Lapulapu, hinaot nga mahupay og diyutay ang imong gibati kon makaila ka sa mga opisyal nga maoy utok sa taphaw, inamaw, salbahis ug kinuwanggol! (pasayloa, kay natanggong sab ko) nga eksperimento. Way bisan usa sa mga sakop sa Metro Cebu Bridge Management Board (MCBMB) ang nibaraw sa paghimong one way sa trapiko sa unang tulay:

• Gob. Gwen Garcia, chairperson: Inay mangayog pasaylo sa krimen nga ilang nahimo, gibasol na hinuong kakuwang og kasayuran (hubad: ka-ignorante) sa publiko nga maoy nakapabara sa trapiko;

• Engr. Pericles Dakay, vice chairperson: Gilayasan sa batakang leksiyon sa engineering nga ang baleg usa ug tunga ka tulay nga mga sakyanan segurong moawas kon ibubo sa usa lang ka tulay;

-o0o-

• Cebu City Mayor Tomas Osmena: Wa pa ba diayng kadawat nga abli nang South Coastal Road maong gipahimungtan na lang pagsera ang katunga sa tulay?;

• Mandaue City Mayor Teddy Ouano: Lain ba ning ebidensiya nga way tarung panghunahuna tungod sa pag-insistir sa PDEA nga gukdong local contacts si Calvin de Jesus Tan pagtukod sa mega shabu laboratory?;

• Lapulapu City Mayor Arturo Radaza: Duphan bang iyang traffic czar, si Frank Brazil, nga niangkong nasipyat pagbanabana sa gidaghanon sa mga sakyanan nga ma-imbudo sa Marcelo Fernan bridge sa mga oras nga one way rang unang tulay?;

• Cordova Mayor Arleigh Sitoy: Wa ba maglangas dayong biya para US aron mapugos ang mga Sugbuanon pagdangop sa iyang pantalan sa mga barkong ro-ro, nga bisan gipasigarbong kabahin sa "Strong Republic" ni Pres. Arroyo wa pa gyod kasugdi?;

-o0o-

Ang ubang sakop sa MCBMB mao silang DPWH 7 Director Juanito Abergas (nga supak sa pagtukod og flyover sa tiilan sa unang tulay, pero nanalipod sa way gamit nilang flyover sa Subangdaku); PRO 7 Director Eduardo Gador (klarong way kursong traffic management sa PMA); LTO 7 Director Alex Leyson (gipugos niyang PUJ drivers pag-agi sa ikaduhang tulay sukwahi sa prangkisa sa ilang sakyanan); PIA 7 Director Noemi Edaga (siyay responsable nganong "ignorante" ang mga Sugbuanon sa ilang salida); ug DOT 7 Director Patria Aurora Roa (angayng mopasabot nganong gipalayas niyang mga turistang nakumbinser na untang mas hapsay ang trapiko sa Sugbo kay sa Manila).

Atubangan sa nasudnong krisis, ang eksperimento sa MCBMB klarong sabotahe sa ekonomiya kay nag-usik-usik sa lana ug panahon ug kuwarta sa mga pasahero ug mga motorista. Gawas nga sa niaging tulo ka adlaw gihinay-hinay sab nilag patay ang mga Sugbuanon pinaagi sa pagpasingo sa makahilong aso sa mga tambutso.

Giatay silang tanan (pasayloa, kay nakasingo sab ko)! [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for November 16, 2005

 

     AHENTE SA LAYAS

 

Ang Metro Cebu Bridge Management Board (MCBMB) niisip sa mga Sugbuanon nga mga ilaga. Nga mahimong patuyuk-tuyukon, padagan-daganon, tuslukon, pasoan, pakuryentehan, lapwaan, lutuon ug, sa labing uwahing eksperimento nila sa trapiko sa unang tulay sa Mandaue ug Mactan, tanggungon ug paasohan.

Ang mga sakop sa MCBMB nisagop sa one-way traffic scheme sa tulay sa way pagkonsulta sa mga pasahero, motorista, tinun-an, negosyante ug ubang hingtungdan. Usa ka adlaw niana, gipul-an sila sa kasinaw sa ilang lamesa ug nihukom pagpamitik og langaw. Demalas ang mga Sugbuanon kay silay gihimong duwaan sa mga opisyal nga taphaw ug way laing lingaw.

-o0o-

Nahadlok ko nga kon wa malisoi sa utok ang mga opisyal sa MCBMB, niburot ang ilang ulo kay nasudlan nag bakukang nga taguon lang nato sa ngan nga garbo, tungod sa paugat pagpadayon sa ilang binuang bisan di na malalis ang mga ebidensiya nga inay makapahapsay nakapasamot sa kaguliyang sa trapiko di lang sa unang tulay kon dili hasta na sa mas bag-ong Marcelo Fernan bridge ug sa labing dagkong kadalanan sa Mandaue ug Lapulapu:

• Wa nila mabanabana nga ang gidaghanon sa mga sakyanan nga ilang gibabagan sa unang tulay moawas sa ikaduhang tulay ug mobara sa trapiko ug motanggong sa kaliboan ka mga pasahero ug mga kargamento sa tanang kadalanan gikan ug paingon sa duha ka tulay; ug
• Ang kagubot sa trapiko di tungod sa kakuwang og kasayuran sa mga motorista sa bag-ong sistema kon dili sa MCBMB nga klarong maoy kuwang sa tukmang kasayuran sa problema, tukmang katakos pagsulbad ini ug tukmang pagtahud ug pagpakabana sa interes sa kinabag-an.

-o0o-

Ang mas dakong problema sa MCBMB gawas sa nangalisbo nilang plano mao ang ilang pagdumili pag-angkon ni pagtul-id sa ilang kasaypanan. Inay hunungon sa labing daling panahon ang one-way traffic scheme (nga gideklarar ni Garcia nga ipatuman hangtod sa kahangturan pero giangkon ni LTO 7 Director Alex Leyson, human nabisto nga higante diayng bulilyaso, nga eksperimento pa), niinsistir silang ipadayon samtang gitapakang mga buslot.

Duna koy balita para sa MCBMB: Ang mga buslot sa ilang plano mas dagko pa kay sa higanteng utbo sa makahilong aso nga ilang gihabol sa mga pasahero ug mga motorista nga nahiagom sa bangis nilang bugalbugal. Angayng ibalik ang two-way traffic sa tulay samtang tumanon sa MCBMB ang batakang mga panginahanglan paghulmag sulbad: Matinud-anong pagtuon sa suliran ug makiangayong konsultasyon sa tanang hingtungdan.

-o0o-

Kon magpapating gyong MCBMB, angayng pa-eskuylahon si Garcia sa UCLM nga di na maagian sa PUJs ug si Leyson pa-draybon og PUJ aron makalabyog sa ikaduhang tulay supak sa iyang prangkisa.

Kon paundayonan ang sobrang bilib sa ilang kaugalingon, ang MCBMB di ang mga terorista maoy makapalayas sa mga bisita sa Sugbo sa Ad Congress ug Southeast Asian games karong buwana. [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for November 15, 2005

 

     BUSLOT SA PLANO

 

Ang mga sakop sa Metro Cebu Bridge Management Board, kumbinsido nga sila ray kamao, nimando paghimong one-way sa trapiko sa unang Mandaue-Mactan bridge sa sayong buntag ug sayong gabii sugod sa Lunes nga wa lang gani magtagad pagkonsulta sa publiko. Maong ilang nataligam-an ang klarong mga buslot sa ilang eksperimento:

• Ang nakabara sa trapiko sa taytayan mao ang traffic light sa tiilan ini sa bahin sa Lapulapu;
• Mga tinun-an ug mga trabahante sa mga eskuylahan ug mga kompaniya sa duha ka tampi sa taytayan kinahanglang magbaktas kay wa na may sakyanang makahatod nila; ug
• Ang PUJs mapugos paglibot sa Marcelo Fernan bridge nga, gawas nga mousik og dugang krudo, makalapas pa gyod sa ruta nga gitakda sa ilang prangkisa.

-o0o-

Tungod sa pasigarbo ni Kongresista Simeon Kintanar nga maayong pagkaduma ang Argao Campus sa Cebu State College of Science and Technology (CSCST), nitumaw ang lab-as nga pasangil nga naka-gradwar sab silang Dr. Jose Sal Tan ug kaubanan didto dungan sa ilang pagtapos sa Carmen Campus sa mga kurso nga pulos gidudahang wa nila ma-eskuylahi. Mahimo bang susihon ning Kintanar sa di pa siya modupa nilang Tan ug kaubanan?

Subling niawhag ang nagpakabana nga mga kawani, magtutudlo ug tinun-an sa CSCST sa Visayas Ombudsman pagsuspenso nilang Tan ug kaubanan aron makabuylo ang imbestigasyon sa gipasangil nga mga anomaliya sa eskuylahan nga di nila masabotahe pinaagi sa paghudlat sa mga saksi o paguba sa mga ebidensiya. Niawhag sab sila nga gawas sa pag-uli sa makabungog nga honorarium nga ilegal nilang nakolekta gikan sa Enero hangtod sa Hunyo ning tuiga, ibalik sang ilang nakobra sa niaging tulo ka tuig, gawas nga pahamtangan silag mas bug-at nga silot.

-o0o-

Pila lang ka oras human gilusad sa DYAB Abante Bisaya ug ABS-CBN Cebu ang Kapamilya Relief Campaign para sa kaliboan ka pamilya nga nagpuyo sa gatosan ka mga panimay nga naugdaw sa upat ka sunog nga niigo sa lima ka barangay sa Syudad sa Sugbo, nagbaha dayon ang mga hinabang gikan sa nagpakabana nga mga Sugbuanon. Ang labing dakong donasyon nga among nadawat sa unang adlaw sa kampanya mao ang 25 ka sakong bugas humay gikan sa Heavenly Temple.

Malaumon ming makakolekta og igong gidaghanon sa sinakong bugas, linatang sardinas, kinartong noodles, tambal, sinina ug mga sangkap sa panimay sa mosunod nga mga adlaw aron nga maapud-apod dayon ang pasiunang hinabang para sa mga molupyo sa Pahina Central, Labangon, Tejero, Tinago ug Tisa sud ning semanaha.

Para sa mga gustong motabang, mahimo ninyong ihatod ang mga donasyon sa ABS-CBN Regional Broadcast Complex sa Cebu North Road, Jagobiao, Mandaue City o sa buhatan sa Cebu South Bus Terminal sa Natalio Bacalso Ave., Cebu City. [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for November 14, 2005

 

 

     PADRINO NI TAN

Ang kadagkoan sa Cebu State College of Science and Technology (CSCST) nga gipangulohan sa ilang presidenteng si Dr. Jose Sal Tan nanganti nga way makabaraw sa gikuwestiyon nilang pagduma sa eskuylahan. Gipasaligan nilang ilang mga alalay nga kon magpabilin silang magtak-om, pul-an rang mga nanaway ug pasagdan silang magpadayon sa malipayong paghukhok sa kabos nga mga tinun-an ug pagpaburot sa ilang mga bolsa.

Sa sinugdanan, nagtoo kong gipabuhi nilang Tan ug kaubanan ang ilang dugo kay klaro mang inihap na lang ang ilang malipayong mga adlaw paghimong gatasan sa CSCST. Pero human nangligid ang daghang mga adlaw, nga way bisan usa ka ahensiya sa gobyerno nga nakaako pagbadlong sa makauuwaw nilang binuang, inanay kong nakumbinser nga may sukaranan ang ilang panghambog.

-o0o-

Dihay higayon nga hapit kada adlaw nako tukia ang mga pasangil sa anomaliya batok nilang Tan ug kaubanan—sama sa pagkobra og makabungog nga honorarium sa subjects nga giingong wa nila matudloi ug pagharos og mga diploma sa mga kurso nga giingong wa nila maeskuylahi—sa pamasin nga matandog ang hingtungdang mga ahensiya ug mga opisyal sa gobyerno ug ilang butangan og kinutoban ang higanteng eskandalo.

Pero si Cebu City Councilor Edgardo Labella ray nagpakabana. Nipasaka siyag resolusyon sa Cebu City Council pag-awhag sa Commission on Higher Education (Ched) pag-imbestigar sa mga pasangil batok nilang Tan ug kaubanan. Ang makapasubo mao nga ang Ched, kansang mga opisyal gikatahong napiskan sab sa abundang mga diploma sa CSCST, dali kaayong nakakita og planggana og nanghunaw nga di silang ka-imbestigar sa CSCST.

-o0o-

Napugos ko pagdangop ni Kongresista Simeon Kintanar, ang nangamahan sa balaodnon paghimong unibersidad sa CSCST. Pero niangkon si Kintanar nga wa siyang kasuhito sa CSCST main campus, ang iyang nahibaw-an mao ra nga maayog dagan ang Argao campus. Buot bang ipasabot ni Kintanar nga iresponsable siyang niawhag sa Kongreso paghimong unibersidad sa eskuylahan nga wa niya mailhi?

Sunod nakong gidangpan mao si Sen. Juan Flavier, sakop sa Board of Trustees sa CSCST, nga maoy tinuod nga nagkontrolar sa eskuylahan. Pero si Flavier niingon nga iyang batabata ray tigtambong sa mga tigom sa board. Wa siya mopakita og interes dihang akong gisayran sa seryusong mga pasangil batok nilang Tan.

-o0o-

Hinaot nga silang Flavier ug Kintanar wa maapil sa mga padrino nilang Tan nga nanglingiw sa mga binuang kay napiskan sa baratilyong mga diploma ug ubang grasya. Hinaot nga di tinod nga taphawng resulta sa imbestigasyon kay may mga opisyal sa Visayas Ombudsman nga suod kaayong Tan.

Ug hinaot nga di tinuod nga ang Commission on Audit lubay nilang Tan kay ang auditors nabuhong sa teaching loads ug ubang benepisyo, sama sa pagtudlo sa ilang mga paryente sa mga posisyon sa CSCST. [30]   leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for November 13, 2005

 

 

     HASI SA MEDIA

Ang pagpamakak, pagpanikas ug pagpangawat seryuso nga mga krimen. Labi na kon himoon sa usa ka lider ngadto sa katawhan nga iya untang gialagaran. Mao ni hinungdan nga dako kaayo ang atensiyon nga gihatag sa media ngadto sa mga pasangil nga namakak, nanikas ug nangawat si Pres. Arroyo.

Inay kalawaton sa presidente nga lehitimo ang pagsunod sa media sa mga pasangil batok niya, lain ang iyang sabaw. Human gisuwayan pagpalit ug paghaylo ang mga sakop sa media—nga ang pipila nahalin gyod—nidangop siya sa paghudlat nila. Ug kay wa man sab magsilbi, nisuway na lang siya pagtudlo sa media kinsay pakighinabian ug unsay balita nga suwaton.

-o0o-

Ang mga pasangil sa pagpamakak, pagpanikas ug pagpangawat di matubag pinaagi sa paglikoy sa istorya ug pagsumbalik paglabay og lapok. Segurong magpabiling buhi ang mga pagduda, dili tungod sa kamahigugmaon sa media sa mga eskandalo ug daotang mga balita, kon dili tungod sa pagpaugat sa presidente paghatag og makatagbaw nga katin-awan pagpanalipod sa iyang kaugalingon.

Di mapugos sa presidente ang media pagsige og aleluya nga naabsuwelto na siya human gibasura ang impeachment complaint batok niya. Kay di man sila mahimong molingiw sa laing makauuwaw nga kamatuoran sa iyang pagsuburno sa mga kongresista ug pagsabotahe sa institusyon nga mao untay gitugyanan pagsusi sa mga pasangil batok sa di-makiha-sa-korte nga mga opisyal sa gobyerno.

-o0o-

Sa di pa manudlo ang presidente unsay responsible journalism, angay una siyang makat-on sa duha ka labing dagkong krimen sa media:

• Una, ang pagsabwag og sensitibong mga kasayuran bisan way gihimong pakisusi. Ang pagtukob dayon sa presidente sa kasayuran nga gilawog ni PNP Chief Arturo Lomibao nga nadakpan nang lider sa mga bandidong Abu Sayyaf maoy labing bag-ong pananglitan ini; ug

• Ikaduha, ang paghimog seryusong pasangil bisan way klarong ebidensiya. Ang labing bag-ong kalapasan sa lagda mao ang pagtulisok sa presidente ni Julius Babao sa ABS-CBN bisan taphaw kaayong kasayuran nga iyang nadawat gikan sa ISAFP.

Ang kalainan sa pasangil sa presidente batok ni Babao ug sa mga pasangil sa oposisyon batok niya mao ang gibag-on sa mga dokumento ug gidaghanon sa mga saksi nga andam momatuod sa pamakak, panikas ug pangawat sa presidente ug sa iyang pamilya, nga iyang malampusong nalugpitan pinaagi sa kaliboan ug usa ka maniobra.

-o0o-

Ang binayran ug iresponsable rang mga sakop sa media ang molingiw sa mga pasangil sa pagpamakak, pagpanikas ug pagpangawat sa presidente. Ang responsableng media padayong motuki sa kontrobersiya hangtod nga kahatagan og makatagbaw nga kinutoban.

Nga di mahitabo kon ang pagpamakak, pagpanikas ug pagpangawat dugangan sa mas bangis nga mga krimen sa pagpanlugpit sa katungod sa katawhan sa pagpakisayod ug sa pagpanghasi sa mga mensahero. [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Code of Ethics

Journalist's Code of Ethics adopted by the National Union of Journalists of the Philippines. A copy can be found on the website of the NUJP.

I. I shall scrupulously report and interpret the news, taking care not to suppress essential facts nor to distort the truth by omission or improper emphasis. I recognize the duty to air the other side and the duty to correct substantive errors promptly.

II. I shall not violate confidential information on material given me in the exercise of my calling.

III. I shall resort only to fair and honest methods in my effort to obtain news, photographs and/or documents, and shall properly identify myself as a representative of the press when obtaining any personal interview intended for publication.

IV. I shall refrain from writing reports that will adversely affect a private reputation unless the public interest justifies it. At the same time, I shall fight vigorously for public access to information.

V. I shall not let personal motives or interests influence me in the performance of my duties, nor shall I accept or offer any present, gift or other consideration of a nature that may cast doubt on my professional integrity.

VI. I shall not commit any act of plagiarism.

VII. I shall not, in any manner, ridicule, cast aspersions on, or degrade any person by reason of sex, creed, religious belief, political conviction, cultural and ethnic origin.

VIII. I shall presume persons accused of crime of being innocent until proven otherwise. I shall exercise caution in publishing names of minors and women involved in criminal cases so that they may not unjustly lose their standing in society.

IX. I shall not take unfair advantage of a fellow journalist.

X. I shall accept only such tasks as are compatible with the integrity and dignity of my profession, invoking the "conscience clause" when duties imposed on me conflict with the voice of my conscience.

XI. I shall conduct myself in public or while performing my duties as journalist in such manner as to maintain the dignity of my profession. When in doubt, decency should be my watchword.

Arangkada for November 12, 2005

 

 

     ALAS NI GLO

 

Para ni Ricardo Saludo, ang secretary to the cabinet ni Pres. Arroyo, ang labing dakong alas nganong nagpabilin pa sila sa gahom bisan sa lapad nga protesta batok sa gikuwestiyon niyang kadaogan sa niaging eleksiyon, mao ang maayong kahimtang sa ekonomiya. Atol sa iyang pagduaw sa "Arangkada" sa DyAB Abante Bisaya, si Saludo niingon nga ang labing talagsaong nahimo ni Pres. Arroyo atubangan sa sibaw nga kampanya pagpalagpot niya sa Malakanyang mao ang pagpadayon niya pagpanimon ug pagpatuman sa tukmang mga programa pagsustinir sa nasudnong ekonomiya.

Matod ni Saludo ang ekonomiya gyod untay unang motakilid tungod sa mga protesta. Ug kon motakilid ang ekonomiya, magkadaghan ang katawhan nga madiskontento ug madugangan ang mga mobatok sa gobyerno. Pero tungod sa pagsalir sa mga kausaban nga gipasiugdahan sa presidente, padayong nitubo ang ekonomiya, maong wa makabuylo ang mga protesta sa kadalanan.

-o0o-

Lahi ang bersiyon sa oposisyon. Nilambo ang nasudnong ekonomiya bisan, dili tungod, ni Pres. Arroyo. Sukwahi sa gipatoo nilang Saludo ug ubang torotot sa Malakanyang, nagduda na sang lokal ug langyawng mga negosyante sa katakos sa presidente pagduma sa nasud tungod sa seryusong pagduda sa kalehitimo sa iyang mandato. Pero bisan pa sa panagana sa mga negosyante, nitubo gihapong ekonomiya.

Segun sa mga eksperto di ni tungod sa kamaayong ekonomista ni Pres. Arroyo, kinsa ilang gihulagway nga wa pay ikapakitang ebidensiya nga kamao siyang mopalambo sa ekonomiya. Para nila ang tinuod nga hinungdan nganong nagtungkawo pa ang presidente sa Palasyo hangtod karon mao ang malampuson niyang paglikuylikoy sa tanang pasangil batok niya hangtod nga naabtan siya sa labing kinaham nga bahin sa tuig para sa naapiking mga politiko—ang pagbaha sa dolyares gikan sa overseas Filipino workers (gibanabanang moabot og $10 bilyones karong tuiga) ug pagkasentro na sa atensiyon sa publiko, human sa tibuok tuig nga krisis ug katimawa, ngadto sa pagpanghinaot nga mapiskan gihapon og grasya atol sa pagsugat sa pasko ug bag-ong tuig.

-o0o-

Ang wa isulti ni Saludo mao nga ang abundang pamakak ug pangilad, nga naribalan lang sa gamhanang makinarya sa politika, nilampos paglibog sa katawhan ug pagsabotahe sa mga institusyon. Maong lima ka buwan na human sa pagtumaw sa Garci tapes, wa pay napresentar nga pormal nga mga saksi ug mga ebidensiya sa mga pasangil batok sa presidente. Labaw nang wa niya hisguti nga nikagar ang mga protesta tungod sa ilang panghudlat pinaagi sa pagamit og sobrang puwersang batok sa mga demonstrador.

Sa pikas bahin, ang wa isulti sa oposisyon mao nga bisan sa kalig-on sa ilang kaso sa presidente, wa silang kapakita og tarung nga alternatibo. Wa pa gyod gani magkahiusa tungod sa managlahi-ug-kasagaran-di-para-sa-nasud nilang mga interes.

Maong sakto si Saludo: Samtang napamatud-ang "immovable object" si Pres. Arroyo, wa pa mahimong "irresistible force" ang oposisyon. [30]   leo_lastimosa@abs-cbn.com

November 11, 2005

 

     DAGWAY SA INHUSTISYA

 

Dul-an sa 24 oras nga nagpila sa Ayala Center ang gibanabanang kapin sa 30,000 ka mga molupyo sa Sugbo ug kasilingananang mga probinsiya nga namasin nga makaapil sa Wowowee, ang popular nga game show sa ABS-CBN, nga sa labing unang higayon ipahigayon sa Sugbo karong Sabado. Miyerkules pa sa hapon nga nagsugod og tapok ang mga tawo. Nagpunsisok na pag-ayo pagka Huwebes sa kadlawon. Hingpit na gyong naghuot pagka buntag hangtod na sa hapon, kanus-a gibola ang tanang mga ngan ug maoy gipilian sa palarang 50 nga makaangkon og kahigayonan pagdaog sa minilyon ka pesos nga balor sa mga premyo.

Silay dagway sa pamasin. Sila say simbolo sa kapait, kalisod ug katimawa sa kinabag-an. Sa sunod higayon nga gustong magpa-pogi ang administrasyon pinaagi sa pagpa kyut-kyut sa gubat batok sa kakabos, hinaot nga hamukon ang ilang mga tanlag sa makaluluoy nilang mga bayhon.

-o0o-

Usa sa labing unang nipila sa Ayala maong taga Masbate nga nangandoy nga mapaayo ang gubaon niyang bay kon siyay makadaog sa "Pera o Bayong" sa Wowowee. Tapad niya ang Bol-anon nga nangindahay sang mapatambalan ang grabeng sakit sa iyang kapikas. Sa tumoy sa pila ang taga Samar nga naglaom nga mahaw-as ang iyang pamilya sa dako nilang utang. Pila lang sila sa kaliboan nga di taga Sugbo nga andam nga magbanig sa kasagbotan sa Ayala o moligdas sa mga aseras sa syudad sud sa tulo ka adlaw nilang pinaabot sa grupo ni Willie Revillame.

Di monopoliya sa mga dayo ang damgo sa mas hayag nga ugma. Sama sab kadeterminado ang mga Sugbuanon paglugtab sa talikala sa kauyamot nga nigapos nila. Maong wa kalikayi ang pagtudlanay, pag-ulbo sa away ug pagkatumbang nawad-an sa panimuot sa pipila tungod sa grabeng kainit ug kahuot. Maong sa sunod higayon nga gustong manghambog ang mga politiko nga nilampos sila pagbutang og pagkaon sa matag talad kan-anan, hinaot nga ang nagbaha nga singot, luha ug dugo sa mga kabos ang motuhop sa kinauyokan nga bahin sa ilang mga kasingkasing.

-o0o-

Tuguting akong sublion: Di katapolan sa katawhan ang nakapatidlom ning nasura. Nagpunsisok sila para sa batakang mga serbisyo ug panginahanglan sa Halad sa Kapamilya sa Plaza Independencia, sa rehistrasyon sa Wowowee sa Ayala ug sa rehistrasyon ug screening sa Local ug International Job Fair sa ABS-CBN Broadcast Complex di tungod sa kataspok.

Abunda ang mga ebidensiya sa ilang kakugi. Wa lang sila kahatagi og makiangayong kahigayonan sa pagpanginabuhi. Napugos sila pagpamasin kay gihinginlan gikan sa ilang mga umahan, gitaktak gikan sa ilang mga trabahoan, gipalayas gikan sa ilang mga pinuy-anan ug gihikawan bisan sa labing batakang mga katungod nga gihatag na unta sa balaod ngadto nila.

Sila ang kinabag-an. Silay dagway sa higante ug kapid-an na ka tuig nga inhustisya. [30]   leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for November 10, 2005

 

     PRUYBA NGA INUTIL

Di maayong tan-awon nga iwara-wara nilang Cebu City Mayor Tomas Osmena ug sa kadagkoan sa Cebu City Police Office (CCPO) ang propaganda nga nitidlom ang kriminalidad sa syudad human sa pagtumaw sa mga vigilantes sa Disyembre sa niaging tuig. Di lang tungod kay kadudahan ang ilang pangangkon kon dili tungod sab kay sama rang ilang gidasonan nga inutil sila sa tahas pagpanalipod sa mga sibilyan gikan sa mga kriminal.

Isip amahan sa syudad, usa sa nag-unang trabaho ni Mayor Osmena mao ang pagsegurong luwas ang kinabuhi ug kabtangan sa mga magbubuhis. Kaabag niya ini ang CCPO, kansang mga sakop bisan kabahin sa nasudnong puwersa sa kapolisan ubos pa gihapon sa iyang superbisyon.

Mao bay ipasabot nilang Osmena ug sa CCPO nga mas epektibo ang vigilantes kay nila sa kampanya batok sa krimen?

-o0o-

Kon mao, nganong wa pa man dutli sa kauwaw, mamutos ug manamilit sa katungdanan si CCPO Chief Melvin Gayotin? Nganong magpadayon pa man siya pagpabaga pagdawat sa iyang suholan nga mas mapuslanon man diay para sa mga Sugbuanon ang mga vigilantes?

Unsa may nakapugong ni Osmena pagrekomendar sa pangu sa mga vigilantes, sama sa iyang pagpamugos sa di kwalipikado niyang mga bata-bata sa sensitibong mga posisyon sa kapolisan, nga maoy itudlo sa Kampo Crame nga bag-ong hepe sa CCPO? Kon ingon niana siya kabilib sa vigilantes, nganong di na man lang niya gakson ang iyang paboritong nagmaskara nga mga mamumuno, inay magsige pa siyag paduding?

Ug kay klaro mang wa siyay bilib sa mga sakop sa Cebu City Council nga nipadayag og kaalarma sa pagpanghasi sa mga vigilantes, nganong di man niya sundon ang mga hari sa kakaraanan nga nilaktaw sa mga bay balaoranan ug hingpit nga nisalig sa iyang gingharian ngadto sa orihinal nga mga vigilantes?

-o0o-

Nagsugod nang rehistrasyon ug screening sa Local ug International Job Fair sa Cebu City government, DYAB Abante ug ABS-CBN Cebu. Ang duha ka adlaw nga kalihokan gihimo sa ABS-CBN Broadcast Complex sa Jagobiao, Mandaue City. Gibanabanang moabot og 50 ka lokal nga kompaniya ug 20 ka overseas placement agencies ang moapil sa job fair sa Sabado, Nobyembre 12.

Ang mangapil sa pasiunang kalihokan dako nag bentaha sa ubang aplikante kay makauna na silag tulo ka lakang—rehistrasyon, shopping sa bakanteng mga posisyon ug screening sa ilang kahaom sa panginahanglan sa employers. Kay di na man sila kinahanglang mapila sa adlaw sa job fair, humot pa siya ug huping pag hinapay nga moatubang sa employers para sa kataposang lakang—ang interview.

Matod ni Fidel Magno sa Department of Manpower Development and Placement (DMDP) kaliboan ka trabaho ang maaplayan sa skilled workers, high school graduate, college level, college graduates ug professionals. [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Halad sa Kapamilya: Cebu's Biggest Ever

TV Patrol Central Visayas anchor Haide Acuna leads the Free Legal Clinic during the Halad sa Kapamilya of DYAB Abante Bisaya and ABS-CBN Cebu last Nov. 6, 2005.

Seminar/Workshops and Livelihood Skills Training sessions were also held during the Halad sa Kapamilya in Plaza Independencia, Cebu City.

Halad sa Kapamilya participants queue up for free medical services.

IBP Cebu City Pres. alex Tolentino attends to Kapamilyas' legal woes.

Arangkada for November 9, 2005

 

     MAS LUWAS BA?

Kon nagtoo mong ato nang nakit-an ang labing bangis nga pagpamatay sa mga vigilantes sa gidudahang mga kriminal sa Sugbo, masulub-on kong mopahibawo ninyo nga ang Davao, kansang mas abante ug mas daghan nang naluba nga vigilante groups klarong maoy gikopya sa Sugbuanong vigilantes ug sa ilang mga padrino, duna pay mas kahadlokang salida nga mahimong makalikoy pagsamot sa lokal nga mga tigkopya.

Si Stephen Manangan sa DxAB Davao nitaho atol sa "Arangkada" sa DyAB Abante Bisaya nga samtang nahunong nang bantang nga pagpamusil ug pagpahagba sa suspitsadong mga kriminal sa kadalanan sa Davao, nisaka sang mga kaso sa pagkawagtang sa gikaintapang mga sakop sa katilingban. Ang wa na pag-agas sa dugo sa kadalanan wa magpasabot nga gibati nag kaluoy ang vigilantes sa ilang mga target.

-o0o-

Nahasol ang mga Davaoeño sa nabisto nga bag-ong paagi sa mga vigilantes paghipos sa ilang mga biktima: Gipugos nila pagpasakay ang gidudahang mga kriminal sa mga Pajero ug ubang luhong sakyanan, gida sa hilit nga kabaybayonan ug wa na gyod igkita sa ilang kaparyentehan ug kahigalaan. Way mga patayng lawas nga gipanglubong ni mga patayng lawas nga nanglutaw sa kadagatan.

Di katoohan nga kamao nag black magic ang mga vigilantes nga makapawagtang morang aso sa suspitsadong mga kriminal nga ilang gihipos. Maong nitumaw ang mas makahahadlok nga sitwasyon: Nga ang mga vigilantes nihiwa-hiwa sa patayng sa ilang mga biktima, gilabay ngadto sa kalaworan ug gisawo sa gutom nga dagkong mga isda.

Kay wa man magtagad ang kapolisan pagsusi unsay tinuod nga nahitabo, giurom nang mabuot nga mga molupyo sa Davao sa kahigayonan nga ang vigilantes di na matagbaw sa baho sa pulbora sa ilang pagpamusil nga kinahanglan nang bas-on ang ilang mga kamot sa lab-as ug init pang dugo sa mga biktima.

-o0o-

Kon nahimo kang biktima sa krimen, o kon may kadugo o kaila kang natulisan, nailad o nakawatan, di tika mabasol kon moabiba kada hagba sa gidudahang mga kriminal. Labaw nang di kong kalalis nimo kon mopakpak sa pangangkon ni Cebu City Mayor Tomas Osmena nga nitidlom og 30% ang kriminalidad sa Syudad sa Sugbo karong tuiga (ambot giapil ba niyag ihap ang 102 ka laktod nga pagpamatay nga napatong sa naandang tulis ug kawat sa mga kriminal).

Gawas pa, ang kapolisan wa madungog sa ilang kaligdong pag-rekord og krimen. Daghan nang nasakpan nga wa mo-blotter sa mga alarma aron motidlom ang crime volume ug nagmaniobra sa mga numero aron mosakang crime solution efficiency.

Ang mas maayong sukdanan mao ang pagpangutana sa imong kaugalingon kon mas luwas na ba karon ang imong kinabuhi ug kabtangan 11 ka buwan human nagsugod pagpanghasi ang mga vigilantes? [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for November 8, 2005

content="20051107;20204100">      DAGHANG NAHIKAP

Ang taxi driver nga akong nasakyan, si Danny sa Cordova, nikuyog sa iyang asawa nga si Nonie paingon sa Halad sa Kapamilya sa DYAB Abante Bisaya ug ABS-CBN Cebu sa Plaza Independencia sa Syudad sa Sugbo niadtong Dominggo. Nakakonsulta siyang libre sa mga abogado mahitungod sa iyang wa pagbayad sa iyang kaubanang taxi drivers sa units nga iyang gidata-datahan. Nakakuha pa gyod siya og libreng eyeglasses.

Ang batan-on nga magtiayong Marlon ug Ernalyn nagplano nga manimpad sa Canada o Australia aron pagpangita og mas buhong nga panginabuhi. Pero wa silay panahon pag-adto sa Department of Foreign Affairs. Maong gipahimuslan nilang one-stop shop sa DFA ug ubang mga ahensiya sa gobyerno. Ang pagkuha og bag-ong pasaporte nga kasagaran maabtan og tulo ka adlaw nahingpit nila sud lang sa 30 minutos.

-o0o-

Pipila lang sila sa dul-an sa 10,000 ka mga molupyo sa Sugbo ug kasilinganang mga probinsiya nga nakapahimus sa tibuok adlaw nga piyesta sa mga serbisyo nga, segun pa sa senior citizens nga nakasalmot sa kalihokan, maoy labing dako sukad masukad nga ilang nasaksihan sa Sugbo. Hangtod karon maglisod pa kog too sa kalapad sa mga serbisyo nga naladlad, sa kadaghan ug kadasig sa katawhan nga naalagaran ug sa talagsaong kahapsay ug kalamposan sa kinatibuk-an sa kalihokan bisan gisungog sa kusog nga bunok sa uwan nga gisundan sa naglingiting nga kainit sa adlaw.

Ang sunod nga pangutana, duna pa bay ipahigayon nga laing "Halad sa Kapamilya?" Labing seguro duna pa. Sunod tuig. Tingali sa sud na sa shopping mall, nga bisan di na sama kadako di na sab ta kinahanglang magpakiluoy sa kinaiyahan. O mahimong sa plaza gihapon pero mas dugay ug mas lapad nang pangandam. Pagkakaron, mangonsulta mi sa tanang nakaapil ug nagsunod sa kalihokan paghatag namo sa ilang mga sugyot unsaon pagpalapad pa sa pangalagad ug pagpadaghan pa sa mga maalagaran.

-o0o-

Si Manang Selda, 65, sa labing unang higayon nakakupot og mouse sa computer. Sud lang sa 15 minutos, nakakat-on na siya sa labing batakang mga gamit sa Word ug Excel. Si Bino, tour guide, libreng nakatawag sa iyang gi-aplayan nga employer sa Saudi Arabia pinaagi sa VoIP. Si Ryan libreng nakaduwa sa iyang paboritong gubat-gubat sa Internet.

Si Sheila, 18, kamao nang manglaktod sa multiplication ug division sa mga numero. Si Larry magsugod nag luto ug negosyo og binangkal. Si Manuela, nisuroy lang sa plaza kay iyang dayoff, nakapaibot sa iyang problemang ngipon. Si Caloy, 12, kamao nang mopatulo sa iyang mga luha pinaagi sa paghinumdom sa pait niyang mga kasinatian.

Daghang salamat sa mga boluntaryo, nga tungod sa pagahin og pila ka oras sa linga nilang kinabuhi, nakahikap ug nakahatag og mas lawom nga kahulogan sa mas daghan pang kinabuhi. [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for Nov. 7, 2005

 

GUGMANG LUNSAY

 

       Dul-an sa 10,000 ka mga molupyo sa Sugbo ug kasilinganang mga probinsiya ang nihugop sa Plaza Independencia sa Syudad sa Sugbo sa higanteng perya sa mga serbisyo, ang "Halad sa Kapamilya" sa DYAB Abante Bisaya ug ABS-CBN Cebu.   Silang tanan nakapahimus sa way kinutobang pangalagad ug kalingawan sa nagpakabanang mga grupo sa gobyerno ug sa pribadong sektor.

       Kapin sa 5,000 ang nakapahimus sa libreng konsultasyon ug mga tambal, apil nang mga bata; dul-an sa 4,000 ang nakapahimus sa libreng ibot sa ngipon; ug gatosan ang dagko sab kaayog pahiyom human nalibre sa pap smear, chest x-ray, EENT, konsultasyon sa reconstructive ug cosmetic surgery, ug eye examination og eyeglasses.

-o0o-

       Gawas sa ilang pagpahimus sa mga serbisyong medikal, ang katawhan nagpanon sab pagpamili sa uban pang mga serbisyo.   Labing daghan nila nakasumbong nga libre sa boluntaryong banggiitang mga abogado, nakakat-on pagamit sa computer ug pag-surf sa Internet, nakatawag nga libre sa ilang mga kapamilyang nagtrabaho sa ubang kanasuran, natudloan unsaon pagsugod og negosyo pinaagi sa pagpangluto ug pagamit sa basura isip tamnanan ug ginabas isip lawog sa mga hayopan.

       Gatosan sab ang naalagaran sa one-stop shop sa mga ahensiya sa gobyerno nga nagduma sa mahinungdanon ug dinaliang mga transaksiyon, sama sa NSO, DFA, LTO, SSS, GSIS, Philhealth ug Pag-ibig.   Nagpatuyang sang katawhan pagpangonsulta sa ubang mga ahensiya nga narepresentahan sa nakatungha nga mga opisyal sa Association of Government Information Officers (AGIO).

-o0o-

       Di hinuon maayo ang sinugdanan sa "Halad sa Kapamilya."   Ang kakuwang sa among mga tolda naklaro sa tanang hingtungdan tungod sa subli-subli nga pagbunok sa kusog nga uwan.  Pero makapatandog sa balatian ang determinadong pagsungasong sa katawhan ug sa mga niboluntaryo pagtabang nila sa ngil-ad nga panahon:

·        Mga abogado ug mga kliyente nga nagpasinguwan samtang padayong nagkonsultahay;

·        Mga pasyenteng niseguro pagpayong sa mga doktor aron lang pagsegurong magpadayon ang konsultasyon;

·        Mga kawani sa mga ahensiya sa gobyerno nga nagsinardinas ug morang nangabasa nga mga piso sud sa gamitoyng tolda pero padayong naminaw sa sumbong ug pakisayod sa ilang mga kliyente; ug

·        Mga ginikanan nga nagpasinguwan aron lang matabonan gikan sa uwan ang ilang mga masuso.

-o0o-

       Ang hingpit nga lahutay ug suporta sa tanang nangapil sa kalihokan di hinuon makapapas sa among responsibilidad isip mga tagduma.   Maong kinasingkasing ming mangayog pasaylo sa tanang kahasol nga namugna sa among kakuwang sa pangandam ug kapakyas pagsagang dayon sa nitumaw nga mga kakulian.

       Hingpit nang nitikyop ang kagabhion sa akong pagsuwat ini.   Pero si Tisha Ylaya ni-text nako nga abli pang iyang "Balay ni Tikay" kay gitiwas sa nanumbay nga eksperto sa EENT ang nahibiling mga pasyente.

       Bisan namo, lunsay nga paghinatagay ug paghigugmaay ang nasaksihan sa "Halad sa Kapamilya."   [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com     

Arangkada for November 6, 2005

       HALAD SA KAPAMILYA

Among way kinutobang pasalamat sa mosunod nga mga ahensiya nga nisanong sa among pagdapit nga magtukod silag one-stop shop sa importanteng mga transaksiyon sa gobyerno atol sa "Halad sa Kapamilya" sa DYAB Abante Bisaya ug ABS-CBN Cebu sa Plaza Independencia sa Syudad sa Sugbo. Hapsay ug laktod nilang naatiman ang mosunod nga mga transaksiyon sa ilang mga kliyente di lang gikan sa Sugbo kon dili apil nang mga molupyo sa silingang mga lalawigan sa Central Visayas:

• Paghikay sa authenticated birth certificates ug ubang importanteng mga dokumento sa National Statistics Office (NSO). Nipasalig ang NSO nga ang mga kliyente nga ilang naatiman sa Plaza Independencia magpaabot na lang og duha ka oras aron pagtiwas sa ilang mga transaksiyon;

• Pagkuha og bag-o ug pagbag-o sa daaang mga pasaporte pinaagi sa Department of Foreign Affairs (DFA) nga nihakot sa tanan nilang mga opisyal ug mga kawani, apil nang ilang letratista, ngadto sa plaza aron paspas nga maatiman ang gatosan ka mga aplikante;

-o0o-

• Pagkuha og bag-o ug pagbag-o sa daan nga clearance sa National Bureau of Investigation (NBI). Nipasidaan hinuong lokal nga mga opisyal sa NBI nga ang mga aplikante nga susamag ngan o apelyido sa mga nag-atubang o nakonbikto na sa mga kasong kriminal magpaabot og labing mubo usa ka semana una mahatagan og clearance;

• Pagkuha og bag-o ug pagbag-o sa daan nga lisensiya sa mga drayber o rehistro sa mga sakyanan pinaagi sa Land Transportation Office (LTO) nga nipasalig paghakot di lang sa ilang mga opisyal ug mga kawani kon dili apil na sa ilang accredited nga mga doktor ug drug testing centers aron paspas nga maatiman ang mga aplikante; ug

• Pag-atiman sa mga problema ug pagtubag sa mga pangutana mahitungod sa mga benepisyo, utang, amotan ug mga programa sa Social Security System (SSS), Government Service Insurance System (GSIS), Philippine Health Insurance Corp. (PhilHealth) ug PAG-IBIG.

-o0o-

Manggihatagon sab kaayo ang ubang ahensiya sa gobyerno nga among gisangpit: Ang Phil. Air Force (PAF) nga nipada og mga doktor, mga dentista ug kasundalohan; ang Cebu Normal University (CNU) nipahuwam og mga tolda, mga lamesa, mga lingkoranan ug bisan white boards; ang buhatan ni Sen. Manuel Villar nitabang pinaagi sa ilang livelihood skills training; ug, labaw sa tanan, ang Cebu City government nga nipaambit sa ilang job fair, nipagamit sa plaza, mga tolda, mga pansayan, ug nipabaha sa daghang kapolisan ug mga tanod.

Mas makabungog ang suporta nga among nadawat gikan sa pribadong sektor. Gipabahaan mi sa mga kompaniya ug mga grupo sa mga tambal, pagkaon, mga tolda, gatosan ka mga lamesa ug mga lingkoranan, x-ray films, ug ubang mga produkto. Ug ang hingpit-ug-di-mabayran-og-kuwarta nga serbisyo sa nagpakabana nga mga Kapamilya. [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for Nov. 5, 2005

 

 

     PILI LANG

Niang giya sa mga serbisyo nga naapil sa higanteng piyesta sa mga serbisyo sa "Halad sa Kapamilya" sa DYAB Abante Bisaya ug ABS-CBN Cebu karong Dominggo, Nobyembre 6, gikan sa alas-8 sa buntag hangtod sa alas-5 sa hapon sa Plaza Independencia sa Syudad sa Sugbo:

• Libreng tambal ug konsultasyon ug ibot sa ngipon sa kapin sa 50 ka boluntaryong mga doktor ug mga dentista;

• Libreng eksamin sa mata ug libreng reading eyeglasses;

• Libreng konsultasyon sa eksperto sa EENT;

• Libreng konsultasyon sa reconstructive and cosmetic surgery;

• Libreng reflexology;

• Libreng konsultasyon ug pagtambal sa mga bata;

• Libreng chest x-ray; ug

• Libreng blood testing.

-o0o-

Itanyag sab ang libreng serbisyo sa labing maayong laking mga abogado ug mga abogada sa Sugbo gikan sa Integrated Bar of the Philippines Cebu Chapter, Young Lawyers Association of Cebu (YLAC) ug ubang inilang kahugpongan ug mga tinun-an sa abogasiya sa University of the Visayas (UV). Moatiman sila sa tanang pangutana parte sa mga kasong sibil, kriminal, administratiba ug pamuo. Mo-notaryo sab sila og affidavits ug yanong special power of attorney.

Duna say libreng pagtudlo sa pagluto sa yanong mga putahe nga mahimong tinubdan sa panginabuhi, sama sa puso, fish ball, binangkal ug donuts—nga ang tanang lunuto ipakaon ra sab sa tanang nanambong. Ang mga senior citizens mao say mangunay pagtudlo sa bag-ong teknolohiya nga ilang nadiskubrehan unsaon nga kapuslan ang basura—sama sa paspas nga pagdugta ini aron mahimong yuta ug katamnan og mga tanom bisan sud sa kabalayan. Laing grupo motudlo sab sa ubang yanong panginabuhi.

-o0o-

May piyesta sab sa uban pang libreng serbisyo ginamit ang modernong mga teknolohiya:

• Libreng basic computer skills training;

• Libreng seminar unsaon pag-surf sa Internet;

• Libreng email ug chatting;

• Libreng tawag sa mga kapamilya sa nagkalainlaing kanasuran ginamit ang Voice over Internet Protocol (VoIP); ug

• Libreng seminar sa basic photography ug basic videography.

May libre sang seminar sa basic English; English para sa call centers; basic IELTS workshop; basic caregiving; basic housekeeping; basic mathematics; newswriting, broadcasting ug bartending.

-o0o-

Duna say gamhanang panel sa labing inilang mga representante sa nagkalainlaing propesyon para sa career talk sa mga tinun-an sa high school ug kolehiyo nga nagsugod na pagsusi sa mga kurso nga ilang kuhaon. Apil sa panelists ang anchors sa TV Patrol World nga silang Karen Davila ug Ted Failon.

Ang gipaabot nga dugokan sa kinabag-an mao ang rehistrasyon ug screening sa local ug international job fair sa Cebu City government, DYAB Abante Bisaya ug ABS-CBN Cebu. Kaliboan ka mga aplikante ang gipaabot nga mamili na sa bakanteng mga trabaho sa labing menos 30 ka employers nga mangapil sa aktuwal nga job fair sa Nobyembre 12. [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for November 4, 2005

GUGMA SA KATAWHAN

Laing kalihokan nga maapil sa higanteng piyesta sa mga serbisyo sa �Halad
sa Kapamilya� karong Dominggo, Nobyembre 6, sa Plaza Independencia sa Syudad
sa Sugbo mao ang rehistrasyon ug screening sa kaliboan ka mga aplikante sa
�Local ug International Job Fair� nga himoon sunod semana, Nobyembre 12.
Gawas sa libreng medical-dental-legal clinics ug ubang way kinutobang mga
serbisyo, ang mga way makatrabaho makasugod na sab pagpangita og lab-as nga
sinugdanan pagbugtaw sa mas sanag nga kaugmaon.
Kon marehistro ug ma-screen nang mga aplikante unya sa Nob. 6, hayahay na
kaayo sila sa adlaw sa job fair sa Nob. 12 kay igo na lang magpa-interview
sa nangapil nga lokal ug langyawng mga kompaniya. Tungod ni kay giaprobahan
nang Cebu City Mayor Tomas Osmena ang pakighugpong sa DYAB Abante Bisaya ug
ABS-CBN Cebu uban sa Department of Manpower Development and Placement (DMDP)
sa Cebu City government para sa mas dakong piyesta sa lokal ug langyawng mga
trabaho nga himoon sa Cebu City Sports Center.
-o0o-
Salamat ni Fidel Magno sa DMDP, kinsa uban ni Cebu City Vice Mayor Michael
Rama maoy nagsugod sa job fair, nga karon gikopya na sa hapit tanang
ahensiya sa gobyerno ug pribadong mga grupo sa tibuok nasud, mabantang na sa
mga aplikante inig adto nila sa Plaza Independencia karong Dominggo ang
bakanteng mga trabaho sa labing menos 30 ka local employers. Kini bisan sa
kaapiki sa panahon sa pagpangandam.
Matod ni Magno posibleng di pa dayon maandam ang listahan sa bakanteng mga
trabaho sa placement agencies para sa mga trabaho sa ubang kanasuran. Maong
igo lang i-rehistro ang mga aplikante ug ang screening ug interview uban sa
mga ahente sa langyawng employers unya na sa Nob. 12.
Salamat sa job fair, hingpit na gyong pangalagad ang makuha sa mga
Sugbuanon gikan sa �Halad sa Kapamilya�: Matambalan, matambagan, matudloan,
ug makatrabaho pa.
-o0o-
Mga leksiyon nga among nakat-onan sa paghikay sa �Halad sa Kapamilya�
nagmatuod nga di ang kakuwang og gugma ug pagpakabana sa katawhan ang
nakapaunlod sa nasud:
� Kapid-an sa atong katawhan nagkinahanglan og tabang bisan sa labing
batakan nilang mga panginahanglan, sama sa pagkaon, tambal ug edukasyon;
� Susamang gibag-on sa katawhan ang andam nga motabang, di lang ang mga
dunay sobrang kuwarta ug kabtangan, kon dili hastang mga nagkalisudlisod sab
pero dunay katakos, panahon ug abundang abiba ug pangaliya para sa mga mas
nagkinahanglan; ug
� Ang tinuod nga gikinahanglan pagbugkos sa nasud ug sa kinabag-an sa
katawhan mao ang pag-abot ning duha ka liab sa katilingban�sa mga tabanganan
ug sa mga matinabangon�mao ang mga institusyon, nga mas ligdong ug mas
matinud-anon kay namo, nga motapak sa higanteng haw-ang sa wa nila
pag-ilhanay ni paghibaw-anay. [30] leo_lastimosa@abs-cbn.com