Arangkada for October 29, 2007

       ANG BALANGAY

 

       Duna nay balangay ang Sugbo sa wa pa makatultol ang mga Katsila sa atong kabaybayonan.  Ang balangay usa ka sakayan.  Nga maoy gisakyan sa tibuok pamilya pinangulohan sa amahan sa ilang pagpangisda.  Ang balangay mao say sakyan sa pamilya sa pakigbayloay sa ilang mga panginahanglan sa ubang mga dapit, o pagpamalhin og pinuy-anan.  Niadtong higayona, di yuta kon dili dagat ug suba ang sentro sa ilang panginabuhi, patigayon ug pagbiyahe.

        Ang balangay maoy nahimong hulmahan sa pagsugod na sa mga Sugbuanon ug mga molupyo sa kasilinganang mga isla pagtikad sa ilang mga panginabuhi ug pagtukod sa ilang mga pinuy-anan sa yuta.  Sama sa amahan sa balangay, ang nisulbong nga mga katilingban sa yuta duna say tagduma nga giila ug gitahud sa tanan ug maoy mohusay sa panagsungi sa mga sakop.

-o0o-

        Nausab ang dagway sa mga balangay dihang nakadunggo nang mga Katsila ug namugos pagpahamtang sa ilang kaugalingong sistema sa kagamhanan.  Gawas sa pinugsanay nga pagpangolekta sa buhis (tribute), pinugsanay nga pagpatrabaho (polo) ug pinugsanay nga pagtambong sa mga misa ug ubang kalihokan sa simbahan, gidid-an pa gyong mga molupyo sa pagbalhin gikan sa usa ka balangay ngadto sa lain ug gipugos pagpabalhin ang nanobrang mga molupyo sa dagkong mga balangay.

        Segun sa "The Roots of the Filipino Nation" ni O.D. Corpuz, klarong may ila nang sistema sa kagamhanan ang atong katiguwangan sa wa pang mga Katsila.  Nakaplagan nilang Ferdinand Magellan ug kaubanan nga mas organisado ang pamunoan ni Humabon sa Sugbo kay sa Limasawa.  Ug nakaplagan ni Miguel Lopez de Legazpi nga mas lapad ug adunahan ang gingharian ni Sulayman sa Manila kay sa Sugbo ug Limasawa.

-o0o-

        Apan ang labing lig-on mao si Sultan Kudarat sa Mindanao.  Napakyas ang mga Katsila pag-ilog sa mga isla nga iyang giduma.  Lahi nilang Humabon ug Sulayman, si Kudarat giila sa kasilinganang mga gingharian.  Nalupig niyang mga Katsila tungod sa pakighiusa sa iyang kaubananang sultan.  Nakamugna sila og mas gamhanang puwersa kay sa nag-iyahay pagpanalipod sa ilang mga isla.

        Matod ni Corpuz si Sultan Kudarat ang labing unang Pilipino nga nakaamgo nga ang Pilipinas usa ka nasud ug di nagkatag lang nga mga isla.  Mao nga samtang nilampos ang mga Katsila pagsabong sa mga Sugbuanon, Bol-anon ug mga Tagalog, ang mga Muslim ubos ni Kudarat wa gyod nila maulipon.

-o0o-

        Si Lorry dela Serna niingon nga si Reuben Canoy maoy nag-umol sa bag-ong mga barangay dihang mayor pa siya sa Cagayan de Oro City atol sa diktadura ni Marcos.  Gikopya ni Marcos ang ideya, giangkon nga iya ug gipatuman sa tibuok nasud.

        Sa atong pagpili sa mga tagduma sa atong barangay, hinaot nga di nato kalimtan ang kalunsay ug kagamhanan niini sa wa pa lugosa sa mga Katsila ug sa bag-ong mga malupigon.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for October 28, 2007

       HANGPON O DUDAHAN?

 

       Ang mga loyalista ni Pres. Arroyo, salamat sa iyang pagpasaylo ni kanhi presidente Joseph Estrada, nakaamgo na nga ang tanang gihimo ni Arroyo sukad sa iyang paglingkod sa Malakanyang niadtong 2001 gitumong ra gyod diay sa pagpabilin niya sa gahom.  Nga bentaha na lang ug kasagaran tsamba ra diay nga magkatakdo ang nasudnong interes ug ang iyang naghingapin nga kahigwaos sa pagpalambo sa iyang personal nga mga interes.

        Ug di mahubit sa pung ang ilang pagmahay.  Gipakaingon man gud nila nga bisan unsa kalig-on ang mga pasangil sa pagpanikas ug pagpangawat batok ni Arroyo ug sa mga tawo nga naglibot niya, mas takos ug mas kasaligan lang gihapon siyang manimon sa nasud ngadto sa hingpit nga kalamboan kay sa higpit ug namantsahan na sab niyang mga kaatbang.

-o0o-

        Tungod sa ilang kahimangod, gipaabot nga ang mga dumadapig ni Arroyo mobakwi sa ilang pagpaluyo niya.  Nga mahimong maoy gipasikaran ni kanhi presidente Fidel Ramos sa iyang pasidaan nga inihap na lang ang mga adlaw ni Arroyo sa Malakanyang.  Gawas lang kon ang gipasabot ni Ramos mao ra nga di nang kalugwayan ang termino ni Arroyo lapas sa 2010.

        Apan sa mosunod nga mga adlaw, maamgohan nilang Ramos ug sa mga dumadapig ni Arroyo nga di sila maoy magbuot magpabilin o mapalagpot ba si Arroyo sa gahom.  Hagbay rang nasakmit ni Arroyo ang paglaban sa liderato sa militar ug kapolisan gikan ni Ramos.  Ug mas hagbay rang nakamatngon si Arroyo nga wa siya magkinahanglan sa gugma sa kinabag-an sa katawhan aron mapadayon ang wa pa matiwas niyang pagtagbaw sa iyang kahakog sa dugang gahom ug katigayonan.

-o0o-

        Napamatud-an ni Arroyo sa kusganon niyang pagbaraw sa matag suway sa politikanhong oposisyon pagsakmit sa gahom gikan niya nga ang iyang gikinahanglan mao ra nga di magkahiusa ang iyang mga kaatbang ug mga dumadapig batok niya.  Way makalalis sa kamalampuson ni Arroyo pagsabong sa nagkalainlaing mga pundok nga nangahas paghagit niya.

        Duha sa labing sinaligan niyang mga alyado, silang Ramos ug House Speaker Jose de Venecia, dakog natabang pagpalig-on sa iyang pagkontrolar sa nasud.  Apan karong nihupas nang ilang kapuslanan, wa na managana si Arroyo pagsalindot nila.

-o0o-

        Kon mangisog na si de Venecia pag-impeach si Arroyo inigbalik sa sesyon sa House karong Nobyembre 5, kapamatud-an ang iyang kahadlok nga ang mga kongresista nga iyang gibuhong atol sa lima na niya ka termino di managana pagtalikod niya aron pagtila sa tinuorayng tinubdan sa ilang puntil.

        Gawas pa, di monopoliya ni Arroyo ang naghitinghiting nga ambisyon.  Ang kadaghan sa taga oposisyon nga mag-ilog sa lideratong gisaad nga itahan ni Arroyo sa 2010, pun-an sa ilang kalibog hangpon o dudahan bang gawasnon nang si Erap, makapabuylo sa paghanig ni Arroyo nga way motandog niya inigkanaog na sa palasyo.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for October 27, 2007

          WA NAY PRISOHAY

 

          Mahupay og dyutay ang sakit sa dughan nilang Day-as Barangay Captain Mike Ocleasa ug 16 ka mga piliunon sa Sangguniang Kabataan nga nasayop sa ilang certificates of candidacy (CoCs) ining balita gikan sa atong silingang lalawigan sa Negros Occidental:   Si Fe Benitez nipirma og duha ka CoCs pagka barangay konsehal sa duha ka managlahi nga barangay sa lungsod sa Pulupandan ug sa dakbayan sa Bacolod.

Tungod ini, di lang disqualification ang iyang giatubang.  Nanganti pa gyod ang Comelec nga ipapriso siya tungod sa pagbugalbugal sa mga lagda sa piniliay.   Wa hinuoy motulisok ni Benitez kon himuong depensa ang argumento nga nagpabiling gawasnon ang labing dagkong tikasan sa piniliay.

-o0o-

          Di hinuon hingpit nga makalingkawas sa tulisok silang Ocleasa ug kaubanan.  Kini bisan may sukaranan ang mga pagsaway nga mora ra sang mga robot ang taga Comelec nga nagpiyong lang pagdawat sa COCs, way kalainan sa mga nanginabuhi sa Taboan nga nanghapnig og mga putos sa buwad.   Samtang igo nang silot ang pugos nga pagkasimang sa ilang politikanhong mga ambisyon, ang ilang pagpabaya di katabang sa pagpangumbinser sa mga botante sa ilang katakos ug kaligdong.

          Kon sa CoCs pa lang nangasipyat na sila, unsa may garantiya sa mga magbubuhis nga di sila malipat sa mas mahinungdanong mga transaksiyon nga ilang sudlan kon makalingkod sa ilang gitinguha nga mga katungdanan?  Ug sa mga namunoan na, kapila na man sila nagpataka ug nagpabaya apan wa lang masakpi kay way dokumento nga makamatuod?

-o0o-

          Pormal nang gilusad sa KBP ang gubat batok sa dengue.  Atol sa labing unang hugna sa KBP Cebu Forum nga gipahigayon sa Tara's Cafe, gipabati ang plugs batok dengue nga masibya na sa mosunod nga mga adlaw sa tanang AM ug FM stations sa Sugbo nga sakop sa KBP.

          Gihangop ni Cebu City Vice Mayor Mike Rama ang kampanya sa KBP.   Ang ubang mga dinapit pulos may mga anak nga naigo sa dengue, lakip na silang Supt. Anthony Obenza ug Rowena Amores nga kansang mga anak nag-abot ug nagsunod pagpangamatay sa samang tambalanan.

-o0o-

          Ang paghatag ni Pres. Arroyo og executive clemency ni kanhi presidente Joseph Estrada nakapapas sa bisan unsang pagduda nga may nahibilin pang kaligdong sa atong sistema sa hustisya.   Kon sayon kaayong makagawas sa bilanggoan ang nakonbikto sa pagpangawat og binilyon ka pesos, nganong ato pa mang gukdon ang mga tulisan og linibo o minilyon?

          Sa pikas nga bahin, unsa man sab tinuod ang katungod ni Pres. Arroyo pagpahamtang sa silot nga pagkabilanggo sa tibuok nga kinabuhi batok sa kawatan nga si Estrada?   Nga si Arroyo mismo wa man magtagad pagpanalipod sa iyang kaugalingon gikan sa pasangil sa labing dakong plunder----ang pagkawat sa kabubut-on sa katawhan?   [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for October 26, 2007

          KAHILAS SA PALASYO

 

          Gigilokan lang unta ko pagkahibawo nga magpataliwa ang Malakanyang sa niulbong panagsungi nilang Lapulapu City Mayor Arturo Radaza ug sa mga magpapatigayon nga nipasangil niya og kahiwian.   Apan giluod na ko sa pasalig nga ang lakang sa palasyo gitumong sa pagpanalipod sa interes sa mga Sugbuanon nga mahimong maduhig kon magpadayon ang away.

          Mangahas ko pagpasidaan sa Malakanyang nga mas madaot ang interes sa mga Sugbuanon kon magmalampuson sila paghusay sa away tali nilang Radaza ug Efrain Pelaez Jr. ug kaubanan.   Kay ang pagpataliwa sa palasyo, bisag unsaon pa paghapin og pahumot ug pagarpar, nangalisbo og areglo paglaktod sa proseso pagsusi sa mga pasangil sa kahiwian batok ni Radaza ug sa kalapasan sa mga lagda batok ni Pelaez.

-o0o-

          Unsa may mensahe nga gipadangat sa Malakanyang ngadto sa pundok ni Pelaez ug sa civil society groups nga nangampanya batok sa kahiwian sa Opon?  Gawas sa pag-ulog-ulog sa ilang pagbarug ug pagpakabana?

          Gipatin-aw ba ang posibleng kalambigitan sa giingong gamhanang padrino ni Radaza sa Malakanyang sa pagdumili sa Ombudsman pagsuspenso niya bisan sa kalig-on sa mga ebidensiya nga napresentar sa pundok ni Pelaez?   Gipasabot ba nganong wa gyod mabadlong ang giingong pangabuso ni Radaza sa katungdanan sa nangaging katuigan nga maoy nakaaghat nilang Pelaez ug kaubanan sa pagpangisog ug pagpamahala na lang?

          Nikumpisal bang palasyo nga mahimong ang ilang pagtugot, kon di man ang aktibo nilang proteksiyon, maoy nakapalansang ni Radaza sa gahom ug nakapagara niya pagpadayon pa sa gipasangil nga pagpahimus sa katungdanan?

-o0o-

          Apan ang tinuod nga hinungdan sa akong kagilok, nga hingpit nang gipulihan sa kaluod, mao ang kahilas sa Malakanyang.  Nakapanilhig na ba si Pres. Arroyo sa iyang kaugalingong nataran?

          Kaayuhan ba gyod sa mga Sugbuanon ang gipanalipdan sa buwag nga pagpakigtagbo sa iyang mga representante nilang Pelaez ug Radaza?   O tungod lang kay pulos sila may koneksiyon sa palasyo ug busa madugangan lang ang kalabad sa nagsipok nang ulo sa presidente kon di sila mapahilom?

          O may sukaranan ang pagduda nga hangpon ug pahimuslan sa Malakanyang ang bisan unsang kontrobersiya nga makapalipat sa atensiyon sa katawhan gikan sa NBN?

-o0o-

          Unsa may posibleng mga mensahe nga kaluwatan sa Malakanyang alang ni Radaza?:

·        Nga sundon ang mga maniobra sa palasyo pagpahilom sa mga pasangil sa pagpanikas ug pagpangawat batok sa presidente?;

·        Nga ugkaton sang kagahapon ni Pelaez sama sa posibleng paghithit og marijuana nga ikapares sa nagkanipis niyang buhok?;

·        Nga did-an sang iyang mga sakop pagtubag sa bisan unsang pangutana labot sa gikuwestiyong mga transaksiyon gikan sa mga imbestigador ug mga sakop sa media?; o

·        Pabahaan sab paper bags nga puno sa kuwarta ang mga konsehal ug ubang mga opisyal nga makadupa niya?   [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for October 23, 2007

          BAWOS NI RADAZA

 

          Di na mogamit og puwersa si Lapulapu City Mayor Arturo Radaza aron pagtak-op pag-usab sa Marina Mall.  Kini bisan magkapuliki pagsagang sa mga kasong ipasaka ni Efrain Pelaez Jr.  Gitataw sa iyang abogado nga ang Opon may mga polis nga makapatuman sa kamandoan sa mayor.  Apan nipasalig nga di nila tugotang may moulbong duguong kagubot.

          Nipasidaan hinuon si Atty. Richard Sison nga mapatuman nilang balaod sa laing paagi.   Kon moinsistir gyod silang Pelaez ug ang Peza nga way hurisdiksyon ang Opon nila, pasagdan ug balibaran ang nagtipun-og nga basura ug tak-opan ang kadalanan palibot sa Marina ug tibuok export zone.

-o0o-

          Gikandadohan ug giguba ni Radaza ang kabtangan ni Pelaez kay kinahanglan siyang mopakita og labok pagmatuod nga siya pay hawod sa Opon.   Nangisog si Pelaez human nisukol ni Radaza ang managsuong Richard ug Rafael King.  Maong nabalaka si Radaza nga kon di patagmon si Pelaez, mas daghan pa unyang mga magpapatigayon nga moalsa.

          Inilang magpapatigayon sa Opon nasubo nga tungod sa pagpanghasi nga nahiagoman ni Pelaez nitalaw nang mga sakop sa Mactan Island Chamber of Commerce and Industry.  Di kasinahan ang nahimutangan ni Pelaez.  Apan kon makalahutay ug magmadaugon siya batok ni Radaza, mobalik siyag kahumot sa namiya niyang kaubanan.

-o0o-

          Ang mga dokumento sa Cebu International Convention Center (CICC) nga nasang-at sa Visayas Ombudsman gikan sa nagpakabana nga mga kawani sa Kapitolyo.   Nga di makatugot nga magpabiling tinagoan ang mga dokumento sa labing kontrobersiyal nga transaksiyon sa pamunoan ni Gobernador Gwen Garcia.

          Inay pasidunggan sa ilang kaisog ug kaligdong, ang tanang gidudahang mga kawani gitawag nga mga kawatan, giinsulto ug gipakauwawan.   Ang pipila nila gipanglabay gawas sa Kapitolyo ug gipangsuspenso ug gikulban sa ilang mga kaldero.

          Apan di pa igo ang ilang sakripisyo.  Gitiwasan pa gyod sila sa Visayas Ombudsman.  Kay gipasagdan lang nga masalindot sa suok ug lawalawaan ang kasayuran nga ilang gihagoan pagbutyag ngadto sa katawhan.

-o0o-

          Bisan unsa pay bag-ong mahunahunaan ni Visayas Ombudsman Pelagio Apostol nga panagang sa iyang pagdumili pagsusi sa labing dakong proyekto sa niaging 12 ^th Asean Summit, ang mosunod nga sipa nga mga mensahe maoy napadangat sa Ombudsman ngadto sa mga magbubuhis:

·        Kon gusto ninyong mobarug alang sa katarung, ayaw na lang mo paghilas-hilas kay dila ra unya ninyo ang way labod inigbawos na sa inyong gipasanginlan;

·        Kon nagtuo mong paluyohan sa katawhan ang inyong pagsulti sa kamatuoran, mas gamhanan gihapon ang inyong gipasanginlan ug sayon ra mong panamastamasan aron kadudahan ang inyong motibo; ug

·        Kon nagtuo mong mokihol ang Ombudsman tungod sa iyang pagdangop sa media, pekat!, kay ang mga politiko nga inyong natumban mas makatabang sa among pagpabilin o pagkatudlo sa mas taas nga katungdanan.   [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for October 22, 2007

       BUDHI NI APOSTOL

 

       May sukaranan na ba tang magduda ni Visayas Ombudsman Pelagio Apostol?  Nag-anam kadaghan ang mga tilimad-on nga himuon niya ang tanan aron lang malangay, kon di man hingpit nga makalimtan, ang imbestigasyon sa mga pasangil sa kahiwian sa pagtukod sa Cebu International Convention Center (CICC).

Andam kong mohatag niya sa tanang kahigayonan pagmatuod sa iyang katakos ug kaligdong kay pipila pa man siya ka semana sa kaungdanan.  Apan nabalaka ko nga mao pa gani paglingkod nabantang dayon sa kadaghanan ang sidsid sa iyang saya:

·         Siyay nagpahibawo nga may special audit nga gihimo ang Commission on Audit (COA) labot sa CICC, busa ila ning huwaton nga mahuman una mohimo sa ilang kaugalingong pakisusi; apan

·         Ang kadagkoan sa COA niingon nga wa silay special audit nga gihimo sa CICC kay way niawhag nila paghimo ini.

-o0o-

        Dihang gipangutana si Apostol kinsay iyang nahibaw-an sa special audit sa CICC, nitubag siya nga may nagsulti lang niya mahitungod ini.  Wa siya magtagad pag-ila sa iyang tinubdan.  Wa sab siya magtagad pagsusi sa COA unsa katinuod ang kasayuran nga iyang nadawat.  Kasaligan bang Ombudsman nga moumol og mahinungdanong hukom sa way pagtino may igo ba siyang sukaranan?

        Ambot tsamba ba lang, o tinuod ang gikahadlokan nga mas sikit pa sila kay sa ampaw sa Carcar, ang kadagkoan sa Kapitolyo nihangop dayon sa special audit nga gipahibawo ni Apostol.  Atubangan sa iyang hugtanong pagdumili pagpakita sa mga dokumento sa CICC, makapahibung ang wa pagkisi-kisi ni Gobernador Gwen Garcia.

        Nahibawo na bang daan ang Kapitolyo nga sayop ang kasayuran nga gilawog ngadto ni Apostol?

-o0o-

        Apan nganong padayon mang nagdumili si Apostol pag-imbestigar sa CICC bisan gipahibawo na sa COA nga way special audit?  Langayon ba gihapon ang imbestigasyon aron paabuton ang sangpotanan sa iyang giwarawarang pakisusi sa COA nga di diay tinuod?

        Kay wa man diay silay special audit, ang COA mahimong makapagawas sa sangpotanan sa ilang pagsubli sa mga transaksiyon sa CICC unya na sa sunod tuig.  Ambot duna pa bay Sugbuanong magbubuhis nga mahinumdom sa kontrobersiya sa CICC nianang higayona.

-o0o-

        Gawas sa pagpagawas sa sayop nga kasayuran, si Apostol nipakita og talagsaong determinasyon pagpugong sa imbestigasyon sa CICC pinaagi sa pagbuong sa kaligdong ug katakos sa iyang mga imbestigador.  Nipasabot siya sa Arangkada sa DYAB Abante Bisaya nga komplikado kaayo ang transaksiyon sa CICC ug di takos ang graft investigators sa Sugbo pagsubli sa proyekto.

        Mao ba ni kundisyon sa iyang pagkatudlo sa katungdanan?  Nga yak-an ang CICC ug ubang gikuwestiyong mga proyekto sa 12^th Asean Summit bahala na kon motumaw siyang bakakon?  Nga kapanalipdan ang gipasanginlang mga opisyal bahala na kon iyang bukubukuhon ang iyang kaugalingong mga kawani?  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for October 21, 2007

       FEELING HAWOD

 

       Lisod sabton si Lapulapu City Mayor Arturo Radaza.  Ning panahon nga bisan ang labing gamhanang mga pangu sa nagkalainlaing kanasuran naningkamot nga humot ug maayo silang tan-awon sa publiko, si Radaza di magtagad pagtubag sa mga pasangil sa kahiwian batok niya, o kon matsambahan man sa media hanap pa sa diyes panas ang mga pamahayag, di managana pagpasundayag sa iyang paugat, way kahadlok molapas sa kamandoan sa hukmanan.

        Ning panahon nga bisan si Fidel Castro sa Cuba ug ang Santo Papa sa Vatican kinahanglan nang mopakita sa media aron pagpakita sa kahimtang sa ilang kahimsog ug panglawas, si Radaza nipakita sa tanang hingtungdan nga labaw pa siyang anhing Ferdinand Marcos sa pagpanlaktod ug mahimong sama siya kabagis sa gikalisangang mga pangu sa diktadurang Myanmar ug North Korea.

-o0o-

        Bisan sa kagamay ra sa Opon kon itandi sa ubang mga gingharian ug bisan sa kagamay ra sa iyang gahom kon itandi sa ubang nagpahawud-hawod sa atong panahon, si Radaza way kukaikog nga nigamit sa tanan niyang abilidad isip kanhi polis inabagan sa iyang mga batabata nga wa say kukauwaw nga nikumpisal nga kawhaan na ka tuig silang nagyampungad sa tubaan:

·         Gipalabwan niyang kaisog sa banghag, kamakantalitahon sa sulti ug kamahigugmaon sa kiha ni Gobernador Gwen Garcia;

·         Giyam-iran niyang aroganteng mga pasidaan ni Cebu City Mayor Tomas Osmena pinaagi sa pagtinuod sa tanan niyang hudlat; ug

·         Wa ra sa kumingking sa kamakauuwaw sa nabistong binayranay sa Malakanyang ang pasangil nga nagpadugang siyag bayad atol sa iyang pagputol sa ribbon pagkakita nga mas dako ang patigayon kay sa una niyang banabana ug nga gipaburot niya hasta ang presyo sa butong sa niaging Asean Summit.

-o0o-

        Nasuwayan ang kahawod ni Radaza sa duha niya ka di mayukmok nga mga kaatbang:

·         Ang managsuong Richard ug Rafael King may igong katigayonan, kamaru, kasinatian sa mga kontrobersiya, kaisog ug lahutay sa pakigbugno niya; ug

·         Si Efrain Pelaez Jr. gipaluyohan sa labing dagkong mga magpapatigayon sa Sugbo, may gamhanang mga koneksiyon sa kagamhanan ug, labaw sa tanan, may kaisog nga lisod hitupngan (gilalis niya si Annie Aboitiz isip presidente sa homeowners sa Maria Luisa Subdivision dihang gamhanan pa kaayo silang Lito ug Sonny Osmena).

-o0o-

        Dihang nilawos na gyong pamolitika ni Sonny Osmena, daghang nagpaabot nga magdukudko na si Radaza kay wa nay kasandigan nga gamhanang padrino.  Apan ang mas tuyhad pang barug ni Radaza, sa way paghisgot nga naabtan ang Peza og siyam ka oras una nakapatigbabaw sa iyang pagkontrolar sa nahimutangan sa Marina Mall, nakapatumaw sa pagduda nga duna na siyay mas gamhanan pang gisaligan.

        Layo pang 2010.  Di pang kapalaban si Radaza sa naandang makabungog niyang mayoriya sa Olango.  Unsa kakasaligan ug kamalungtaron ang iyang koneksiyon sa Malakanyang?  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for October 20, 2007

          BAGIS PANG WAWAY

 

          Nganong may motuo man gihapon nga serial killer si Warlito "Waway" Toledo bisan sa pasalig sa kadagkoan sa kapolisan pinaagi sa media nga di tinuod nga daghan na siyang nalugos ug napatay sa amihanang Sugbo?  Sayon kaayong pagtulisok nga mga taphaw, ignorante, way grado ug way laing lingaw ang mga tawo nga nahadlok ni Waway ug nisabwag sa ilang labihang kahadlok ngadto sa ilang kaparyentihan ug mga silingan.

          Apan di tanang nituo ni Waway way grado.   May mga tagduma sa mga kompaniya nga niusab sa ilang oras nga tingtrabaho aron wa nay mga kawani nga mamauli sa lawom nang takna sa kagabhion.  May mga kawani sa call centers nga nihunong nag trabaho sa kahadlok nga silay sunod nga mabiktima.   Ug may mga ginikanan nga dagko og katungdanan sa ilang kompaniya o kahugpongan apan niapil pagpasidaan sa ilang mga anak paghipos sa mga tsinelas aron di malud-an ni Waway.

-o0o-

          Kon palawoman ang pagsubli sa mga sugilanon mahitungod ni Waway, masihag ang kakuwang og pagsalig sa katawhan sa kapolisan ug sa kagamhanan:

·        Ang asawa ni Waway gilugos ug gipatay uban sa iyang mga anak apan wa siya kakuha og hustisya, maong gikumkom ang balaod sa iyang mga kamot pinaagi sa paglugos sa kababayen-an ug pagpatay sa ubang sakop sa pamilya nga iyang nabiktima;

·        Giduwaduwaan lang ni Waway ang kapolisan pinaagi sa pagpaupaw ug pagpataas sa iyang buhok ug pagbalhin-balhin sa kalungsoran sa amihanan ug kasadpang Sugbo;

·        Nabilanggo na si Waway apan pagawas-gawason sa mga polis magabii aron makapatay og dugang mga biktima; ug

·        Nagkonsabo ang mga ahensiya sa kagamhanan ug mga sakop sa media sa pagtago gikan sa publiko sa nagpasad nang mga biktima sa kapintas ni Waway.

-o0o-

          Di kaha tinuyo ang wa pagtuo sa katawhan sa mga pasalig nga luwas silang Waway sama sa ilang pagsalikway sa mas dakong bakak nga nilambo nang ilang kahimtang ug luwas na sila gikan sa pangurakot sa labing taas nga mga ang-ang sa kagamhanan?

          Di kaha ni hinungaw lang sa kahimangod sa katawhan sa kagamhanan nga napakyas paghatag bisan sa labing batakan niyang panginahanglan sa pagkaon, sinina, pinuy-anan, kahimsog ug edukasyon?

-o0o-

          Samtang niangkon nga wa matagbaw ang publiko sa ilang pagsulbad sa mga krimen, ang tigpamaba sa CPPO, Sr. Insp. Edwin Ermac, niingon nga mas ganahan lang gyong motuo ang mga tawo sa gihunghong nga mga huhungihong, bisan gipahibawo na sa tinuod.

          Nipasalig si Ermac nga tinud-on nila pagpangita ug pagdakop si Waway.   Kon nadakpan pa dayon si Waway human ikiha og lugos sa Danao niadtong 2002, di na unta siya kagubtan ron.

          Di hinuon gihapon sila hingpit nga luwas.   Hangtod nga magpabiling gawasnon ang mga kriminal nga mas bagis pang Waway.  Apan wa magtagu-tago.  [30]   leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for October 19, 2007

          LABWANAY SA BARAHA

 

          Si House Speaker Jose de Venecia klarong nahimuot pag-ayo sa kalit niyang pagkahumot ngadto sa mga kaatbang ni Pres. Arroyo.   Ang oposisyon nga andam na untang moitsa sa puti nga toalya human naunhan na sab sa pagpasaka sa labing bag-ong impeachment complaint batok ni Pres. Arroyo kalit lang nabuhian og dugo atubangan sa ilang gilaoman nga inanayng pagpalayo ni de Venecia gikan sa Malakanyang tungod sa mosunod nga pasiuna niyang mga lakang:

·        Wa badlonga ang iyang anak, Jose de Venecia III, sa pagbutyag sa dagkong komisyon nga gitanyag aron makalusot ang $329 milyones nga transaksiyon sa NBN; ug

·        Pagpasusi sa mga pasangil nga gisuwayan pagsuburno ang mga kongresista aron paluyohan ang huyang nga impeachment complaint ni Atty. Roel Pulido.

-o0o-

          Nisamot kataas ang layat sa kalipay sa mga lider sa oposisyon tungod sa nisunod nga mas kusganong mga lakang ni de Venecia nga ilang giisip nga mga timaan nga di na siya itoy sa presidente:

·        Ang iyang pagsalikway sa pagbanhaw ni Arroyo sa charter change (cha-cha) gihubad nga pagdumili ni de Venecia nga sa makausa pa magpagamit sa palasyo paglipat sa katawhan gikan sa nangalisbong eskandalo sa pagbaha sa suburno ngadto sa lokal nga mga opisyal sud mismo sa Malakanyang;

·        Wa badlonga ang iyang alyadong mga kongresista nga gawas nga niangkong nakadawat nitino pa gyod nga nakit-an nilang presidente nga nakatambong sa aktuwal nga hinatagay sa kuwarta; ug

·        Ang iyang kusganong pag-awhag ni Arroyo nga papason ang lapad nga pangurakot sa kagamhanan labi na gyod sa Malacanang pinaagi sa pagtudlo og batan-on ug mas takos nga mga opisyal.

-o0o-

          Salamat sa pamostura ni de Venecia, ang kadagkoan sa oposisyon nagkarakara na karon pag-andam og ikaduha ug mas lig-on nga impeachment complaint batok sa presidente.   Gawas sa suburnohay, NBN, Hello Garci ug ubang eskandalo, iapil sab nila ang laktod nga pagpamatay sa mga aktibista.  Masaligon silang andam nang mga kaso ug tanang ebidensiya inigbalik sa mga kongresista human sa ilang bakasyon sa Kalagkalag.

          Nahibawo hinuon sila nga bisan unsa pa kalig-on ang ilang kaso, di silang katandog ni Arroyo kon wa silay numero.   Nga maoy alas nga gihuptan ni de Venecia.

-o0o-

          Ang kapin na lang sa duha ka tuig nga nahibilin sa termino ni Arroyo, pun-an sa kahadlok nga nangambisyon siyang magpabilin lapas sa 2010 pinaagi sa cha-cha, maoy labing dakong hulga sa kalig-on sa politikanhong alyansa nga nakapukan sa unang duha ka pagsuway pagpalagpot niya pinaagi sa impeachment.

          Apan di monopoliya sa pamunoan ang posibleng pagkabuak-buak.   Ang oposisyon, bisan pag ipakapin si de Venecia, wa gihapon magkahiusa.  Kay may pipila lang gihapon nga nipalabi sa ilang kahadlok nga kon matangtang si Arroyo, mas lig-on nga Noli de Castro ang ilang ikabangga sa 2010.   [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for October 18, 2007

          BAKAK NGA TINUOD

 

          Di santo si Gobernador Ed Panlilio, nga gipabakasyon sa Simbahang Katoliko pagkapari human nidaog batok sa duha ka higanteng politikanhong mga pamilya sa Pampanga.   Tawo siya nga dunay kahuyangan.  Di siya lunsay nga bayani.  Apan di sab angayng isalikway ang iyang maisugong pagbarug alang sa kamatuoran.

          Buot sa mga tawo nga nagsaulog sa kamatinud-anon ni Panlilio nga laktawan na lang ang pait nga kamatuoran nga ang kasayuran nga gibutyag ni Panlilio, nga nakapatay-og sa pamunoan nga tang-an na sa daghang nangaging mga eskandalo, nanukad sa bakak.   Wa siya magsulti sa tinuod sa unang pagpahibawo sa iyang pagdawat og kuwarta gikan sa Malakanyang.

          Apan wa ning kapugong niya pagtul-id sa iyang kasaypanan.

-o0o-

          Sa ngan sa katarung ug kaangayan, niang mga bakak ni Panlilio sa una niyang pagbutyag sa nangalisbo nga suburno sa Malakanyang niadtong Sabado:

·        Una, lalaking opisyal sa Malakanyang ang nihatag niya sa kuwarta (babayeng opisyal sa Malakanyang diay ang nitunol sa duha ka paper bags ngadto ni Bulacan Governor Joselito Mendoza kinsa gitugon nga tagsa sila si Panlilio); ug

·        Ikaduha, nibalibad unta si Panlilio apan namugos ang opisyal pagahatag sa kuwarta (unsaon niya pagbalibad nga ang gitunolan ni Mendoza sa kuwarta mao mang iyang chief of staff nga si Archie Reyes?).

Ato ning klaruhon:  Ang pamakak ni Panlilio mas maayo pa kay

Sa papating nga pagbalibad sa ubang mga politiko nga nakadawat sab sa gibanabanang P119 milyones nga kinatibuk-ang suburno.

-o0o-

          May sukaranan ang pagsaway sa CBCP sa pagdawat ni Panlilio sa kuwarta.   Ang iyang pasalig nga gastuhon ang kuwarta alang sa kaayuhan sa katawhan sa Pampanga di makapapas sa pait nga kamatuoran sa pagpanuburno sa Malakanyang ug sa iyang paghingpit sa krimen pinaagi sa gawasnong pagdawat sa suburno.

          Maong angayng hingpiton ni Panlilio ang pagtul-id sa iyang sayop.   Kinahanglang iuli sa labing daling panahon ang P500,000 ngadto sa palasyo.  Ug ikiha ang opisyal nga nihatag niya sa kuwarta.  Bahala na kon, ubos sa atong mga balaod, maapil sab siya sa kaso.

-o0o-

          Sa di pa nato hingpit tungluhon ang kasaypanan ni Panlilio, hinaot nga di kalimtan ang mas dakong krimen sa way kukaikog nga pagpabaha sa buhis sa katawhan pagpamalit sa mga politikong naa sa labing maayong posisyon pagpabilin ni Pres. Arroyo sa katungdanan.   Bisan lapas pa sa 2010, kon molampos ang kalit lang gibanhaw nga cha-cha.

          Kon mahuman na tag panghimaraot ni Panlilio, hinaot makalitok sab og pipila ka pung sa pasalamat nga tungod sa iyang pagtingog nalikayan ang mas salawayong kahimtang kon nitak-om pa siya.   Mahimo ra gyod untag magpakahilom ug pasagdan ang iyang kaugalingon nga malamoy sa kukhang mga kurakot.

          Salamat nga, bisan sa kadangog ug kamadanihon sa pagpaundayon sa tentasyon, gipaminaw pang iyang tanlag.   [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for October 17, 2007

          KANIADTO UG KARON

 

          Kaniadto:  Ang Ombudsman mosusi sa mga pasangil sa kahiwian batok sa kadagkoan ug mga kawani sa kagamhanan bisan di magpaila ang nagreklamo, bisan di pirmahan ang suwat-reklamo, bisan itawag lang sa telepono, o bisan pinasikad lang sa mga taho ug mga reklamo nga madawat sa mga sakop sa media.

          Karon:  Ang Ombudsman di na magtagad pagsusi sa mga pasangil sa kahiwian kon way mobarug nga moreklamo, o way mga ebidensiya, o bisan duna pay mangisog nga complainant ug lig-ong mga ebidensiya kon sikit sa luwag ang gireklamohan.

          Ambot tungod ba ni sa naglut-od nga mga kaso, sa katapolan, sa katalawan, o kay nasuburnohan, o naduhigan na sa pamolitika ang tibuok buhatan.  O sa tanang nahisgutan.

-o0o-

          Kaniadto:   Giimbestigar sa Visayas Ombudsman si kanhi Cebu City Mayor Alvin Garcia tungod lang sa iyang pag-angkon atubangan sa mga sakop sa media nga ang pinalit niyang Viagra gikan sa Estados Unidos iyang gida sa Sugbo ug giapod-apod sa suod niyang mga higala.

          Karon:   Wa imbestigaha sa Visayas Ombudsman si Gobernador Gwen Garcia ug ubang kadagkoan sa Kapitolyo bisan sa ilang pag-angkon nga wa isubasta ang pipila ka transaksiyon sa CICC, bisan sa sibaw nga mga pasangil nga gibuak-buak nilang mga kontrata aron kalutsan ang mga lagda sa subasta ug bisan sa nag-usab-usab nga banabana sa gobernadora ug sa ubang kadagkoan sa Kapitolyo sa kinatibuk-ang gasto sa proyekto gikan sa kapin sa P500 milyones ngadto na sa dul-an sa P1 bilyon.

Ambot tungod ba ni sa naglut-od nga mga kaso, sa katapolan, sa katalawan, o kay nasuburnohan, o naduhigan na sa pamolitika ang tibuok buhatan.  O sa tanang nahisgutan.

-o0o-

          Kaniadto:   Ang Ombudsman gitahud ug gikahadlokan bisan sa labing gamhanang mga politiko tungod sa ilang kaisog nga mosusi bisan sa labing tinagoang mga transaksiyon, sa ilang kapaspas nga makasuspenso sa mga gipasanginlan sa kahiwian ug sa ilang ka-determinadong mopasaka og mga kaso sa hukmanan.

          Karon:   Ang Ombudsman gisayun-sayon na lang sa paghudlat, ang ilang kadagkoan gipangiha, gipakauwawan, ug way pupanaganang gipanamastamasan ang ilang kadungganan.

          Ambot tungod ba ni sa naglut-od nga mga kaso, sa katapolan, sa katalawan, o kay nasuburnohan, o naduhigan na sa pamolitika ang tibuok buhatan.  O sa tanang nahisgutan.

-o0o-

          Kaniadto:   Ang Ombudsman niawhag sa media pagtabang sa ilang mga pakisusi ug nidasig sa katawhan pagdangop sa media aron kaaksiyonan dayon ang ilang mga reklamo.

          Karon:   Ang Ombudsman niawhag na sa mga nipasaka og kaso sa ilang buhatan sa paghunong na pagtagawtaw sa media ug paabuton na lang ang sunod nga himuon sa ilang buhatan.

          Ambot tungod ba ni sa naglut-od nga mga kaso, sa katapolan, sa katalawan, o kay nasuburnohan, o naduhigan na sa pamolitika ang tibuok buhatan.  O sa tanang nahisgutan.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for October 16, 2007

          BAHA SA KUWARTA

 

          Kon nakadawat og brown envelope nga naghitinghiting sa kuwarta si Kongresista Antonio Cuenco, lisod tuohan nga gipalaway lang ang laing 189 ka mga kongresista nga nagpanon paingon sa Malakanyang sa niaging semana.   Sa pikas nga bahin, kon nakadawat sab og sama katambok nga shopping bag si Gobernador Ed Panlilio, lisod tuohan nga naghayon nga nanggawas sa Malakanyang ang laing 47 ka mga gobernador nga mas suod ni Pres. Arroyo.

          Kon gigahinan og kuwarta ang tanang nanambong sa buwag nga mga tigom sa palasyo, gibanabana nga di momenos sa P119 milyones ang kinatibuk-ang gahin nga giandam sa Malakanyang----o 119,000 ka tuskig pa kaayo nga tagsa ka libo nga gihansak sa 238 ka paper bags.   Nga gibanabanang gisudlan og P500,000 matag usa.

-o0o-

          Si Padre Panlilio, nga maoy labing unang nikumpisal sa paghupot sa dakong kuwarta, nipasabot nga usa sa nakaaghat niya sa pagdawat mao nga wa siyay bisan unsang papel nga gipirmahan ug labaw nang way mga kundisyon nga gipahamtang ang opisyal sa Malakanyang.

          Nga maoy labing dakong buslot ning labing uwahing eskandalo sa palasyo.   Kon makapagawas sila og ingon ini kadako nga kuwarta nga way resibohay, diin man diay ni gikan?  Ug unsaon man nila paghatag og kuwentada ning makalilisang nga gasto?   Kon ang kasarangang kawani sa kagamhanan mabilanggo kon di kahatag og resibo sa P10 lang niyang gasto, nganong wa may pupanagana ang Malakanyang pagpabaha sa buhis sa siningtan ug hinagoan sa katawhan sa kapaspas ug kabantang nga morag wa na mauso ang kuwarta?

-o0o-

          Si Msgr. Esteban Binghay, episcopal vicar sa Artsidyosesis sa Sugbo, na-eskandalo sa pagdawat ni Panlilio sa kuwarta sa Malakanyang.   Nipasabot si Binghay sa DYAB Abante Bisaya nga ang wa pagpahamtang sa palasyo og bisan unsang kundisyon di makapapas sa anomaliya kay kuyaw nga magpangikog na si Panlilio bugti sa pabor nga iyang nadawat.

          Bisan sa pag-insistir ni Panlilio nga di suburno ang P500 mil, may sukaranan ang kahadlok nga inanay na siyang nalamoy sa sistema.   Masaligon hinuon si Binghay nga uban ang hugot nga pangaliya ug pagpaluyo sa katawhan magpabiling ligdong ang mga opisyal sama ni Panlilio pagtuman sa ilang katungdanan.

-o0o-

          Karong nagkadaghan nang mga kongresista ug mga gobernador nga niangkong nakadawat sa Malakanyang, mapugos ang pamunoang Arroyo pag-usab sa ilang linya sa hingpit nga pagpanghimakak sa pagpabaha sa kuwarta.   Pipila ka kongresista nagsugod na paghulagway sa ilang nadawat nga lehitimong "allowances."

          Human nakalusot sa Hello Garci, Jose Pidal, NBN ug ubang eskandalo sa iyang pamunoan ug human nabaraw ang tulo na ka impeachment complaints sa niaging tulo ka tuig, kinsay makabasol ni Pres. Arroyo sa pagtuo nga makuha niya ang bisan unsang iyang gusto ug malutsan ang bisan unsang mahiagoman nga bulilyaso?   [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for October 15, 2007

        KUROG NI GWEN?

 

       Sa kataposan, giangkon na gyod sa bag-ong pangu sa Visayas Ombudsman ang pait nga kamatuoran:  Wa diay nila imbestigara ang gipasangil nga kahiwian sa Cebu International Convention Center (CICC).

Napu ka buwan human natukod ang istruktura nga gigastohan sa gibanabanang dul-an sa usa ka bilyon ka pesos nga hinagoan sa Sugbuanong mga magbubuhis, wa diay susiha ang gidudahang overpricing ug paglapas sa batakang mga lagda sa subasta sa kagamhanan.

Wa mokihol ang Ombudsman bisan sa pormal nga mga kaso ug reklamo, apil nang pagkuwestiyon sa giingong pagdumili ni Gobernador Gwen Garcia pagpakita sa mga dokumento sa CICC, nga gisang-at ngadto sa ilang buhatan sukad pa niadtong Pebrero ning tuiga.

-o0o-

        Kusganon hinuong gipanghimakak ni Deputy Ombudsman Pelagio Apostol atol sa Arangkada sa DYAB Abante Bisaya nga nahadlok silang Gobernador Gwen Garcia ug sa iyang koneksiyon ngadto nilang Pres. Arroyo ug First Gentleman Mike Arroyo.

Apan mas makapahugno ang iyang katin-awan sa ilang pagdumili pagsanong sa sibaw nga awhag pag-imbestigar sa pagtukod sa CICC:

·         Komplikado ug dako kaayo ang gasto sa proyekto ug way katakos ang iyang mga imbestigador dinhi sa Sugbo sa pagsusi ini, maong maghuwat na lang sila sa sangpotanan sa post audit nga gihimo sa COA; ug

·         Pipila lang ang graft investigators sa Visayas Ombudsman karon busa mas maayo nga usa lang ka kaso ang ilang imbestigahon sa usa ka higayon, inay dunganon pagsusi ang nagkalainlaing mga proyekto nga di na hinuon magkadimao.

-o0o-

        Ang unang katin-awan maoy tubag ni Apostol nganong giuna nila pagsusi ang gipasangil nga overpriced nga computers ni Lapulapu City Mayor Arturo Radaza kay sa kaso sa CICC nga mas unang nasang-at siyam ka buwan nang nilabay.  Dihang ako siyang gipahinumdoman nga takos nga nasusi sa Visayas Ombudsman sa wa pa siya matudlo sa katungdanan ang komplikado sang mga transaksiyon sa decorative lampposts ug surveillance cameras, giluwatan niya ang ikaduhang katin-awan.

        Mosugot ba lang silang Ombudsman Director Virginia Palanca-Santiago ug kaubanan sa pagpakauwaw ni Apostol nila nga maayo lang sa overpriced computers apan di na takos nga mosusi sa CICC?

-o0o-

Hinaot nga di kahunahunang mga kawatan paghimo sa ilang mga transaksiyon nga mas komplikado pa.  Kay kon pahimuslan nilang kahuyangan sa Ombudsman nga gikumpisal ni Apostol, manguros na lang tang daan.

Gihatagan ni Apostol og bag-ong sukaranan ang kahadlok nga kartero rang nangawat og peso ang napabilanggo sa Ombudsman ug gipasagdang nagngisi ang mga politiko nga nakatulis og binilyon ka pesos sa buhis sa katawhan.

Sa pag-una sa computers ni Radaza kay sa CICC ni Garcia, gisupak ni Apostol ang batakang lagda sa Ombudsman nga, kay di man nila madungan pagsusi ang tanang kasong gisang-at sa ilang buhatan, angayng unahon ang pasangil sa mas dagkong kawat sa mas dagkong mga opisyal.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada for October 12, 2007

          NAPUKANG BAYANI

 

          Si Zenaida Montejo, 44, dugay nang buwag sa iyang bana, bag-o lang nabiyuda sa lalaki nga iyang gikaipon ug maoy gisaligan sa iyang tulo ka anak nga makatiwas sa ilang pagtuon, nakumbinser sa iyang ig-agaw nga magkuyog silang manimpad isip mga katabang sa Kuwait aron makaangkon og mas sanag nga ugma.   Nagdungan sila pagpangaplay apan mas una siyang nakalarga.  Gisaaran siya og P30,000 nga binuwan nga suholan busa naibanan og dyutay ang kabug-at sa pagbiya sa iyang mga anak sa ilang kaparyentihan sa Tungkil, Minglanilla.

          Apan dihang didto na sa Kuwait sugod sa Agosto sa niaging tuig, naglisod na paggawas sa bay nga iyang gitrabahoan maong tagsa rang kapada og kuwarta alang sa iyang mga anak.   Ug tungod sa daghang bayranan nga gipahamtang sa placement agency batok niya, P4,000 ray labing dako nga napada.

-o0o-

          Hulyo karong tuiga nga kataposan silang nagkasulti sa iyang mga anak.   Wa katarung pagpasabot nganong wa siyang kapada og kuwarta sa niaging upat na ka buwan.  Ang kabalaka ug kahadlok sa mga anak natinuod dihang may nadawat silang tawag sa teleono niadtong Martes sa kadlawon:   Usa ka Arabo ang nagpahibawo nila nga na-ospital ang ilang inahan sa Saudi Arabia.

          Sa wa pa silang kaluwat og mga pangutana, naputol ang linya.   Nanawag ang samang Arabo human sa pipila ka gutlo ug nihatag nila og sukwahi ug mas makapakugang nga kasayuran:  Patay nang ilang inahan kay naaksidente sa sakyanan.

Way kapahimutangan ang mga anak sa ilang kaguol.   Way nakatubag sa kaliboan ug usa nila ka mga pangutana.  Way katin-awan ang Arabo unsay tinuod nga nahitabo sa ilang inahan.  Ug nganong nabalhin man gikan sa Kuwait nga maoy unang gitrabahoan ngadto sa Saudi nga maoy iyang namatyan?

-o0o-

          Si Debraliz Padogdog, 20, kamaguwangan ni Zenaida, nidangop sa DYAB Abante Bisaya.   Nagpakisayod dayon mi sa OWWA ug DFA nga nipasalig pagtabang pagsusi unsay nahitabo sa OFW.  Miyerkules sa gabii nakadawat silang Debraliz og laing tawag, ning higayona gikan sa Miescor Cargo Center:   Moabot ang patayng lawas sa ilang inahan sa Manila Huwebes sa gabii.  Tungod sa panabang sa OWWA, ilahos paghatod ang patayng lawas sa Sugbo ug moabot Biyernes sa buntag.

          Gipasaligan si Debraliz ni NBI 7 Executive Officer Ernesto Macabare nga libre ang autopsy sa patayng lawas aron mahibaw-an unsay namatyan ni Zenaida.   Apan si OWWA 7 Welfare Officer Rommel Cabillo niingon nga dangtan pag usa ka buwan una mahatag ang mga benepisyo (P200,000 kon na-aksidente, o P120,000 kon lain ang hinungdan sa kamatayon).

-o0o-

          Si Zenaida usa sa giilang bag-ong bayani tungod sa iyang dollar remittances nga nakapalambo sa nasudnong ekonomiya.

          Patay na si Zenaida.   Apan karon pa magsugod og susi ang nagkalainlaing ahensiya sa kagamhanan unsay nahitabo sa iyang panarbaho sa Tungatungang Sidlakan.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com  

Arangkada for October 11, 2007

          PAGBUONG SA KALIGDONG

 

          Kon hangtod karon naglibog ka nganong nikalit lag kaluya ang Visayas Ombudsman pagsusi sa gikuwestiyon nga pagtukod sa CICC ug ubang mga proyekto sa niaging 12^th Asean Summit, human sa morang kilat nilang pagbaraw sa pagbayad sa mga kontraktor sa multi-milyones nga mga transaksiyon sa decorative lampposts ug surveillance cameras, niay mga katin-awan nga lisod lalison:

·         Ang Visayas Ombudsman ubos sa pagduma ni Ombudsman Merceditas Gutierrez;

·         Si Gutierrez tinudlo ni Pres. Arroyo sa DOJ, dayon isip presidential legal counsel niadtong 2004 ug sa Ombudsman niadtong 2005 ug classmate ni First Gentleman Mike Arroyo kauban sila sa Ateneo Law Class 72 Foundation Inc.;

·         Si Mike Arroyo gihulagway nga suod ni GSIS Pres. ug Gen. Manager Winston Garcia; ug

·         Si Winston Garcia manghod ni Gobernador Gwen Garcia.

Mahibung ka pa ba nganong managana paghikap ang

Ombudsman sa mga transaksiyon ni Gobernador Garcia?

-o0o-

          Mosugot ba lang ang ligdong nga mga opisyal ug mga kawani sa Visayas Ombudsman nga maggapos sila sa nangalisbo nga politikanhong mga koneksiyon sa ilang pangu?   Mangiyugpos ba lang sila, ug pasagdan nga mausik ang tanang nangagi nilang maayong mga buhat, atubangan sa sibaw nga pagduda nga maayo lang sila nga moggukod sa gagmayng mga isda?   Apan nga di silang kaugpo kon ang gipasanginlan mao nang gamhanang mga gaway sa Malakanyang?

Duha ka pananglitan:

·         Labihang paspasa sa Visayas Ombudsman nga nakasuspenso sa lokal nga kadagkoan sa DPWH, nga ang uban napugos lang intawon pagpirma sa mga dokumento, human nabisto ang grabeng overpricing sa deco lamps ug surveillance cameras, apan kalit lang silag patara dihang gilambigit na si DPWH Sec. Hermogenes Ebdane; ug

·         Haskang dalia nilang nakasuspenso nilang Lapulapu City Mayor Arturo Radaza, kanhi Mandaue City mayor Teddy Ouano ug mayukmok nilang kaubanan, apan sa usa ka pamilok nilubay dihang si Gobernador Garcia nay gipasanginlan.

-o0o-

          Naluoy ang nagpakabana nga Sugbuanong mga magbubuhis ni Ombudsman Virginia Palanca-Santiago.   Kalit lang siyang nahilom sa mga kaso nga iyang nasugdan human ibasura sa Malakanyang ang iyang aplikasyon alang sa katungdanan nga iya nang gihuptan.   Wa pa bang kadawat sa iyang pagkaparot?  O nalugpitan lang sa sistemang gipamugos ni Gutierrez nga bisan ang labing gagmayng mga kaso dinhi kinahanglang moagi na sa ulohang buhatan?

          Dihang gikaintapan ang Visayas Ombudsman niadto nga multicab ray bugti sa mga kaso, si Santiago ug ang ubang ligdong nga mga imbestigador maoy nanalipod sa kaligdong sa buhatan.   Pasagdan ba lang ni Santiago nga pakauwawan na sab sila?

          Sa kinatibuk-an niyang pangalagad, si Santiago gipasidunggan sa iyang katakos ug kakugi.   Di siya mabasol kon bisan hinog nang pangedaron nangambisyon gihapon sa mas taas nga katungdanan.  Apan lisod tuohan nga magpabilin si Santiago sa buhatan nga mobuong sa kadungganan nga iyang gihagoan pagpabarug.   [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com